Een onvoldoende voor burgerschap

De Amsterdamse basisschool As-Siddieq wordt gekort. Aandacht voor integratie schiet volgens de gemeente tekort. „Wij zijn het zwarte schaap”, zegt de school.

Een school die wordt gekort op de bekostiging, dat gebeurt niet zomaar. Het is weleens voorgekomen dat een school geld moest inleveren vanwege een onbevoegde leraar, zegt emeritus hoogleraar onderwijsrecht Dick Mentink van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Twee jaar geleden eiste staatssecretaris Dijksma (Onderwijs, PvdA) nog geld terug van een schoolbestuur in Helmond, wegens fraude.

Gisteren maakten de gemeente Amsterdam en het ministerie van Onderwijs bekend dat ze het basisschoolbestuur As-Siddieq – vier scholen, meer dan achthonderd leerlingen – zullen korten op het budget. De gemeente Amsterdam trekt zo’n twee ton aan subsidies in, die waren bestemd voor verbetering van het onderwijs. Het Rijk houdt 5 procent van de basisbekostiging achter, wat eveneens neerkomt op ongeveer twee ton.

De redenen die de overheden geven, zijn deels gelijk. Zowel de gemeente als het ministerie wijst erop dat het schoolbestuur de afspraken niet nakomt over lessen burgerschap en integratie. De gemeente heeft bovendien moeite met de onderwijskwaliteit en de zorgstructuur op de scholen.

In een rapport van de Inspectie van het Onderwijs dat gisteren verscheen, staat dat de resultaten van de leerlingen op As-Siddieq „voldoende tot goed” zijn. Wel schort het onder meer aan uitleg door leraren en de betrokkenheid van de leerlingen bij de lessen.

Het ministerie, zegt emeritus hoogleraar Mentink, had de onderwijskwaliteit niet kunnen opvoeren als reden voor het intrekken van de bekostiging. „Er staat een duidelijk rijtje bekostigingsvoorwaarden in de Wet op het primair onderwijs. De onderwijskwaliteit staat daar niet tussen.”

Burgerschap en integratie staan wél in de wet. Op initiatief van de PvdA werd in 2005 in de wet opgenomen dat onderwijs op basisscholen mede gericht moet zijn op „het bevorderen van actief burgerschap en sociale integratie”. Gebeurt dat niet, dan kan dat financiële consequenties hebben.

De rechtsgrond is correct, zegt Mentink. „Maar dan is het nog de vraag hoe die bepaling moet worden geïnterpreteerd. Het bevorderen van actief burgerschap en sociale integratie is een ruime, open bepaling. Een school is verplicht zich in te spannen om dat te bereiken, maar niet verplicht tot een resultaat. Het is aan de rechter om te bepalen of As-Siddieq zich voldoende heeft ingespannen en of de maatregel van de staatssecretaris proportioneel is.”

As-Siddieq denkt sterk te staan en overweegt naar de rechter te stappen. Bestuurslid Abdel Rahman el Shershaby: „We hebben afspraken met de inspectie over kwaliteitsverbetering. Die komen we na. Als ze ons straffen omdat we zwak zijn, kunnen van ze elke zwakke school in Nederland bekostiging ontnemen.”

Volgens El Shershaby is er iets anders aan de hand: wrokgevoelens. Twee jaar geleden nam de school meer dan zeshonderd leerlingen over van drie andere basisscholen, die moesten sluiten wegens geldgebrek. Staatssecretaris Dijksma vond dat geen goede gang van zaken, maar was verplicht om As-Siddieq geld te geven voor die extra leerlingen. Nu, denkt El Shershaby, zoekt ze een andere manier om de school te straffen.

Over wethouder Asscher (onderwijs, PvdA), die stelt dat As-Siddieq afspraken niet nakomt, is El Shershaby niet te spreken. „De gemeente komt zelf haar afspraken niet na. Onze schoolgebouwen zijn te krap, maar we krijgen geen grotere gebouwen.”

Eerder deze maand schreef een oud-onderwijzeres van As-Siddieq in Het Parool dat niet-moslims niet worden gerespecteerd op de vier scholen. Asscher zei in reactie daarop dat hij de scholen zou willen sluiten, hoewel hij daartoe niet de wettelijke bevoegdheid heeft.

Volgens El Shershaby heeft Asscher de feiten niet geverifieerd. „Ook al zeggen ze het niet met zoveel woorden, deze maatregelen hebben zeker te maken met het vermeend orthodox-islamitische karakter van onze scholen. Aan ons burgerschapsonderwijs kan het niet liggen. Wij hebben zes jaar geleden als eerste school in Nederland burgerschapslessen geïntroduceerd. Wat ook meespeelt, is dat de gemeenteraadsverkiezingen eraan komen. De PvdA moet een stevig geluid laten horen. En wij zijn het zwarte schaap.”

De ingetrokken financiën hebben direct gevolgen. Zo moest As-Siddieq vandaag al een cursus afzeggen. Maar, zegt El Shershaby, „we komen er wel doorheen”. De school heeft nog wat reserves.

As-Siddieq stelt dat de bekostigingsmaatregelen de kwaliteit al helemaal niet ten goede komen. Een woordvoerder van staatssecretaris Dijksma noemt dat „een moeilijke afweging”. Maar, zegt hij, de problemen zijn niet nieuw. „We hebben vaker gezegd dat ze de zaak niet op orde hebben.”

Mét subsidies, zegt de woordvoerder van wethouder Asscher, heeft de school ook niets verbeterd aan de kwaliteit. „Hoe lang moeten we er belastinggeld in blijven steken? Asscher is van mening dat de school niet ons belastinggeld waard is zolang dit bestuur er zit.”