De week van het experiment

Maandag begint met TVLab de week van de vernieuwing bij de publieke omroep.

Kijkers en de omroep zelf bepalen welk programma wel of niet een vervolg krijgt.

Jandino Asporaat beschouwt TV Lab als een unieke kans. De Nederlands-Antilliaanse comedian heeft er daarom „al zijn energie ingegooid”. Met drie anderen – Sergio IJssel, Shula Felomina en Alpha Oumar Barry – vormt hij een comedygroep die debuteert op televisie met een eigen show: Comedy at work (NPS, dinsdag 1 september, 23.10 uur).

„Normaal moet je op televisie in een format passen en je aan de opdracht houden”, zegt hij. „Omdat we complete vrijheid hadden bij TV Lab durfden we alles en hebben we veel risico’s genomen.” Comedy at work is een combinatie van sketches, dans en een gospelkoor.

Netmanager Roek Lips is initiatiefnemer van TV Lab, een themaweek op Nederland 3 met negentien ‘proefprogramma’s’ van acht omroepen. Aan nieuwe programma’s is er volgens Lips op zich geen gebrek bij de publieke omroep: komend seizoen worden er op de drie publieke netten maar liefst negentig nieuwe reeksen drama’s, docu’s en shows uitgezonden. „Maar door de kijkcijferdruk en het systeem van genreprogrammering – bepaalde programma’s op vaste tijdstippen – is er minder ruimte voor structureel experiment”, constateert de netmanager. Hilversum denkt te veel in vaste kaders of zoekt te snel naar een afgeleide van succesvolle genres, bijvoorbeeld talentenjachten of retrotelevisie.

Voorde vernieuwende Tv Lab-week kwamen honderd voorstellen binnen. Lips: „We hebben geselecteerd op financiële haalbaarheid: het gaat om eenmalige projecten, waarvoor wel een betaalbaar decor en een redactie moet komen. Ook hebben we gekeken naar authenticiteit en originaliteit.”

Een klein deel van de negentien geselecteerde programma’s krijgt de kans om uit te groeien tot een serie. Een recensentenpanel, waarvoor zich meer dan 4.000 kijkers hebben opgegeven, beslist samen met Lips en de omroepen over stoppen of doorgaan. „Het is niet zo dat de kijkers het voor het zeggen krijgen”, zegt Lips. „Ze kunnen wel aangeven welk format een kans maakt om door te groeien. Meestal voel je wel aan of een programma op termijn iets kan worden. Man bijt hond heeft er twee jaar over gedaan om vorm te krijgen, en ook De Wereld Draait Door was in het begin zeker niet zo succesvol als nu.”

Welke programma’s uit het lab ook werkelijk ruwe diamanten blijken die nog moeten worden gepolijst is ook voor Lips nog de grote vraag. Elke omroep heeft een eigen definitie van experiment. BNN, VARA en VPRO steken meer tijd in vernieuwing dan de TROS. De grootste familie van Nederland levert wel een bijdrage: Ik weet wat je deed, een hypnose-spelshow met als presentator Jan Smit. „Vanuit de missie van een omroep kan zo’n programma experimenteel zijn”, zegt Lips. Hij vindt het daarom „heel jammer” dat de EO het programma Loopt een man over het water heeft teruggetrokken nog voordat het is gemaakt. Daarin zou Arie Boomsma de niet-gelovige cabaretier Guido Weijers volgen die een conference over Jezus zou maken.

Patrick Lodiers, presentator en voorzitter van BNN, merkt in de praktijk dat een programma dat al succesvol is veel meer kans maakt om geprogrammeerd te worden dan een nieuw idee. Successen als Ranking the Stars, Try before you die en Spuiten en slikken kan zijn zender makkelijk kwijt op Nederland 3, maar daardoor dreigt het experiment in het geding te komen. „Dat is een spanningsveld. Bovendien heb je extra geld nodig voor het ontwikkelen van nieuwe programma’s.” TV Lab vindt hij daarom een „fantastisch initiatief”, dat wat hem betreft wel een heel jaar zou mogen duren.

Lodiers presenteert in de experimentele week De Bubbel waarin drie nieuwsverslaafden het vijf dagen zonder media moeten doen. Na hun afzondering van de buitenwereld nemen ze deel aan een quiz met echte en bedachte onderwerpen uit het nieuws. „Zij moeten uitvogelen wat waar is en wat niet”, zegt Lodiers.

BNN experimenteert ook met een jonge en onbekende televisiemaker: Henry van Loon, lid van stand-up comedyclub Comedytrain, maakte De Henry van Loon entertainment Show. Lodiers: „Hij is een bijzonder talent, maar het zou normaal lastig zijn om een programma rond hem te slijten op Nederland 3. Dan hoor je toch steeds: wie is dat?”

Jandino Asporaat won in 2005 de persoonlijkheidsprijs op cabaretfestival Camaretten en toert dit seizoen langs de theaters met zijn show Buena Vista. Hij hoopt dat er met zijn eerste tv-programma een vonkje naar het grote publiek zal overspringen. „Voor gekleurd talent is het moeilijk om op tv te komen. Mensen zeggen altijd: ze zijn er niet. Maar doe je ogen open – ze zijn overal.”

TV Lab is te zien van maandag 31 augustus t/m vrijdag 4 september vanaf 20.30 uur op Nederland 3. Kijkers kunnen zich nog tot in de week zelf opgeven voor het recensentenpanel: www.nederland3.nl/item/tvlab