'De rente moet nu echt weer omhoog'

Scheidend Robeco-topman Möller is teleurgesteld in de aanpak van de crisis door toezichthouders en overheden. „De politieke wil om iets substantieels te doen verwatert snel.”

Een crisis houdt zich niet aan een agenda, maar er lijkt een uitzondering te zijn. Toen George Möller (62) in april dit jaar zijn vertrek bij belegger Robeco bekendmaakte, had hij nooit verwacht dat de beurzen weer zouden aantrekken. „Dankzij het herstel op de beurzen ga ik toch nog op een goed moment weg”, zegt Möller, die deze week voor het laatst het kantoor aan de Rotterdamse Coolsingel bestierde.

Voor Möller was de crisis de lastigste klus in de jaren dat hij de baas was bij Robeco. „En dan met name na september 2008. De vraag was destijds: gaan we inderdaad een herhaling van de jaren dertig krijgen? Voor Robeco, dat geld voor anderen beheert, was dat een moeilijke fase. Hoe hou je je eigen mensen gemotiveerd, en hoe hou je de klanten erbij?”

Robeco werd hard geraakt door de crisis. De grootste fondsbeheerder van Nederland had zo’n 146 miljard aan beheerd vermogen uitstaan. Op het dieptepunt van de crisis was daar nog 108 miljard van over. Inmiddels staat de teller weer op 123 miljard.

Wat betekende het instorten van de markten voor Robeco?

„Het gekke was dat institutionele partijen vooral goed presterende fondsen moesten verkopen, omdat ze geld nodig hadden. Wij bezaten geen op Amerikaanse hypotheken gebaseerde leningen en hadden maar weinig belegd in deze subprimes. We waren in 2004 gestopt met het maken van cdo’s (herverpakte en doorverkochte, red.]. Wat dat betreft voelde het soms een beetje zoals bij JPMorgan. Die hebben ook op tijd ingezien welke risico’s aan dergelijke beleggingen kleefden.”

Hebben veel beleggers hun geld weggehaald bij Robeco?

„Dat is wel gebeurd, maar we hebben vooral veel geld zien verschuiven. Beleggers stapten van fondsen met een hoog risico over naar fondsen die meer op spaarfondsen leken. Particuliere beleggers weten ook dat het tij uiteindelijk weer keert. Die stappen niet ineens massaal uit, maar blijven zitten. Ze stappen pas uit als de markten omhooggaan. Maar zelfs dit én vorig jaar hebben we per saldo geld zien binnenstromen. Wij zijn als Robeco gebonden aan het beleggingsbeleid. We kunnen niet als het even tegenzit zeggen dat ons China-fonds maar even niet in China belegt. Dat zouden onze klanten terecht niet pikken.”

Wat is volgens u het grootste gevolg van de crisis?

„Ik denk dat we een flinke verschuiving zullen zien van economische machtscentra. De aardschok van vorig jaar leidt ertoe dat in de VS en Europa de schulden enorm zijn toegenomen. Tegelijkertijd is in China de groei alweer aangetrokken en sparen de Chinezen fors. China wordt de nieuwe groeimotor die de rest van de wereld uit de crisis trekt.”

Betekent dat ook dat Europa de komende jaren minder hard zal groeien?

„Dat is onvermijdelijk. De economie zal een nieuwe balans moeten vinden, zowel hier als in de VS. Dat betekent dat de schuldposities afgebouwd moeten worden. De groei zal beperkter worden, er wordt meer gespaard en minder geconsumeerd. Dat zet een rem op de groei.”

U loopt al aardig wat jaren mee in de financiële wereld. Blijven de lessen van deze crisis voldoende hangen, denkt u?

„De eerste jaren denk ik wel. De klap was daarvoor groot genoeg. Maar als geld zo goedkoop blijft als het nu is, denk ik dat de prikkel om snel weer terug te gaan naar zoals het voor de crisis was erg groot is.”

Zijn daar risico’s aan verbonden?

„Jazeker, kijk maar wet er vorig jaar gebeurde. Het goedkope geld had geleid tot een overvloed aan liquiditeit. Dat gecombineerd met te veel met geleend geld beleggen, heeft de zeepbel veroorzaakt. Maar zoveel mensen streven het westerse ideaal na. Kinderen in de sloppenwijken van Mumbai willen ook dezelfde mooie kleren als wij, zij willen ook een consumptiemaatschappij. Dat zal vanuit het Oosten nu het hardst opkomen, het Westen moet eerst zijn financiële positie repareren. De lage rente is nu een straf op sparen. De rente moet dus omhoog.”

Maar dat durven centralebankiers nog helemaal niet aan, het systeem is daar nog te instabiel voor.

„Nee, dat klopt. En daarbij is de rente ook een politiek instrument. Centrale banken lijden onder een gebrek aan onafhankelijkheid. Dat geldt met name voor de Amerikaanse Federal Reserve. Dat vervuilt de economische discussie over de hoogte van de rente.”

Bent u teleurgesteld in de oplossingen die er tot nu toe liggen om nieuwe crises te voorkomen?

„Ja, dit begint zo langzamerhand de ronde van de gemiste kansen te worden. Op toezichtsgebied gebeurt er heel weinig. In de VS blijft het een gefragmenteerd toezichtslandschap. Maar ook in Europa blijft alles bij het oude. De lidstaten houden elkaar in een houdgreep. De politieke wil om iets substantieels te doen verwatert snel. De gevestigde belangen zijn ook te groot.”

Heeft u bij Robeco zaken veranderd na de crisis?

„We zijn beter op de kosten gaan letten en op operationele risico’s. We moeten ons niet gek laten maken door nieuwe producten. Daarom zijn we in 2004 ook uit de markt voor herverpakte hypotheekleningen gestapt, terwijl anderen juist versneld en zeer fors in gingen stappen. Dat kost je op dat moment rendement ten opzichte van je concurrenten, maar dat is dan maar zo.”

Hoe weerstaat u dan de druk van uw beleggers die om meer rendement vragen?

„Door ze uit te leggen dat onze voorzichtigheid ze in de boom misschien wat punten kost, maar dat het voor de lange termijn echt beter is.”

Hoe laat u Robeco nu achter?

„Als ik driekwart jaar eerder was opgestapt, dan was het in chaos en onzekerheid geweest. Nu denk ik dat we daar doorheen zijn. We hebben de kosten aangepast, onze producten staan overeind. Ik ga op een mooi moment weg denk ik.”

U gelooft dat het ergste van de crisis achter de rug is?

„Ja, de huizenmarkt in de VS trekt weer aan, de aandelenbeurzen ook. Er zullen natuurlijk nog veel bedrijven omvallen, maar velen zullen het ook redden. Overheden hebben goed werk geleverd door snel en massaal in te grijpen toen het misging. Nu is het tijd de teugels weer aan te halen. De rente moet echt weer omhoog, maar langzaam, anders breek je het broze vertrouwen weer. Het is laveren, ook om het overschot aan liquiditeit uit de markt te halen, maar het moet, anders ontstaat forse inflatie. Niet dat iemand in de VS dat nu erg vindt, daarmee worden de schulden minder waard. Maar als we die laten lopen is er kans op een dollarcrisis.”