Zeven uur heen en terug voor je club

FC Twente speelt vanavond de return tegen FK Karabach in de Europa League.

Voor de Azerbajdzjaanse club zijn politiek en sport moeilijk te scheiden.

Voorafgaand aan de sensationele uitschakeling van het Noorse Rosenborg BK op 23 juli 2009 deed het Azerbajdzjaanse FK Karabach Agdam een verzoek bij de Europese voetbalfederatie UEFA om een minuut stilte te mogen houden. „Geen probleem”, was het antwoord, „wie is er overleden?” „Wie? Honderden mensen zijn overleden. Het was een politieke oorlog!” Prompt verbood de UEFA de club een minuut stilte in acht te nemen. Politieke statements zijn al jaren taboe binnen de federatie. Maar voor een club als FK Karabach zijn politiek en sport moeilijk te scheiden.

Het duel met het Noorse Rosenborg werd gespeeld op 23 juli, exact 16 jaar na de verovering van Agdam door Karabach-Armeense militairen. De stad kwam terecht in het hart van de militaire bufferzone rond Nagorny Karabach die nog altijd bezet wordt gehouden in afwachting van een definitieve vredesregeling. Sinds die zomerdag in 1993 is FK Karabach Agdam een vluchtelingenclub, gevestigd in tijdelijke onderkomens in de hoofdstad Baku, met een supportersschare verspreid over het hele land.

Na het gedwongen vertrek uit Agdam in 1993, op tweederde van het seizoen, begon FK Karabach aan een odyssee die eindigde in het nationale stadion in Baku. Daar werd zowel de nationale beker als de enige landstitel van de club in de geschiedenis veroverd. Het succes had een wrange bijsmaak. De tribunes waren vrijwel leeg, terwijl de aanhang uit Agdam probeerde te overleven in tentenkampen verspreid over het hele land.

Vanavond speelt FC Twente voor een plek in het hoofdtoernooi van de Europa League in hetzelfde stadion, maar dan naar alle waarschijnlijkheid voor meer dan 20.000 toeschouwers. Maar om nu te zeggen dat Baku in de ban is van de wedstrijd, nou nee.

Een uitzondering is Elvin Suleymanov, de voorzitter van de supportersvereniging van FK Karabach. In aanloop naar het duel is hij bezig om provisorisch ontworpen posters op te hangen, waarop de komst van ‘Tvente Ensede’ wordt aangekondigd. Wegens de veiligheidseisen van de UEFA is FK Karabach verplicht om tegen de gewoonte in een kaartverkoop te organiseren. „We moeten iets meer ons best doen hier in Baku. Maar het zal wel vol zitten. Bij Europees succes komen de mensen meestal wel.”

Hoe anders is het in de vluchtelingennederzettingen in de Agdam-provincie, nabij de grens met Nagorny Karabach. Daar woont nog altijd het grootste deel van de supporters van FK Karabach. Wekelijks rijdt een oude, oranje supportersbus met jeugdige fans uit de nederzettingen naar Baku om een wedstrijd te bezoeken. Zeven uur heen en zeven uur terug. Ook vanavond. Twintig minuten na het eindsignaal rijden ze terug.

De bus hoeft het komende seizoen waarschijnlijk nog maar de helft van de kilometers te maken. Dankzij het Azerbajdzjaans olympisch comité beschikt de vluchtelingenregio sinds kort over een eigen stadion in Guzanli, bijna dertig kilometer van het centrum van de spookstad Agdam. Het stadion is nieuw, maar de omgeving ontbeert elke vorm van infrastructuur. Er zijn geen hotels, restaurants, cafés, internetverbinding of vliegveld in de directe omgeving. Alleen geometrisch gerangschikte huisjes, die de tenten hebben vervangen, en nog enkele treinstellen waarin hele gezinnen een onderkomen hebben gevonden.

Toch speelde FK Karabach in juni drie belangrijke duels in Guzanli. De spelersbus werd de laatste honderd kilometer begeleid door een toeterend escorte met FK Karabach-vlaggen. In het kielzog van de spelers volgde een bus met journalisten, waarop in tegenspraak met de journalistieke mores een spandoek was bevestigd: ‘Vandaag Guzanli, morgen Imaret’, een verwijzing naar het verwoeste Imaret-stadion in het centrum van Agdam.

De wedstrijden werden live op tv uitgezonden en waren door de nabijheid van Nagorny Karabach ook te ontvangen door de vijand. Perfect getimede geweersalvo’s vanuit de bergen tijdens de minuut stilte voorafgaand aan de duels doen vermoeden dat er ook inderdaad gekeken is achter de frontlinie. Wat ze zagen was een uitpuilend stadion, bedoeld voor maximaal 2.000 mensen maar die drie dagen bevolkt door misschien wel 5.000 enthousiaste fans.

De terugkeer naar de Agdam-regio inspireerde het team, gecoacht door de nationale voetballegende Gurban Gurbanov, tot winst in de nationale beker en kwalificatie voor de Europa League. Na de onverwachte uitschakeling van Rosenborg BK en het Finse FC Honka Espoo, goed voor een officiële felicitatie van president Ilham Aliyev, lijkt FC Twente het eindstation. In Enschede verloor de ploeg met 3-1. Toch is FK Karabach niet kansloos. „Twente heeft 90 procent kans om door te gaan”, meent Gurbanov. „Maar twee doelpunten kunnen genoeg zijn. Als we scoren, gaat het hele stadion achter ons staan. Dan is alles mogelijk. Het belangrijkste is dat we de naam Karabach Agdam weer Europees op de kaart hebben gezet.”