Strijkerstorm in Sibelius

Klassiek Robeco Zomerconcert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Mariss Jansons, met Magdalena Kozená. Sibelius, Duparc, Ravel. Geh: 26/8 Concertgebouw * * * *

In plaats van een opwarmertje en solo-optreden voor de pauze en een symfonie erna, zoals gebruikelijk, speelde het Koninklijk Concertgebouworkest gisteren eerst de symfonie, en klonken na de pauze orkestliederen en een suite.

Voor dirigent Mariss Jansons was dat geen probleem: Sibelius’ robuuste Eerste symfonie vormde bij hem het begin van één grote spanningsboog, met de ingetogen orkestliederen van Duparc als stil middendeel en de ‘Danse générale’ uit Ravels Daphnis et Chloé als overrompelende finale.

Sibelius’ Eerste symfonie klonk kraakhelder met een meedogenloze voortgang. Elk detail was duidelijk hoorbaar, maar ook ondergeschikt aan die grotere beweging. Het maakte de momenten waarop Jansons de machinerie abrupt liet stilvallen bijzonder dramatisch en effectief. In de typisch Sibeliaanse strijkersstorm van het tweede deel, ‘Andante ma non troppo lento’, liet het KCO zien een zeldzame energie te kunnen opwekken.

Mezzosopraan Magdalena Kozena was in vijf liederen van Henri Duparc (1848-1933) volkomen in haar element. Ze zong helder en met een delicate behandeling van tekst en muziek. Juist door nergens het achterste van haar tong te laten zien, kwam ze beheerst en mysterieus over, in sfeer geheel aansluitend bij de ‘geheimzinnige bekoringen’ (Baudelaire) en het ‘zachte zomermaanlicht’ (Lahor) waarover de liederen gaan.

Duparc orkestreerde niet zo superdelicaat als zijn tijdgenoot Ravel. Hoe aan het begin van diens tweede suite uit Daphnis et Chloé de fluiten bijna onmerkbaar in de klank van een harp kropen, grensde aan het ongelooflijke. Jansons liet verder echter vooral helderheid van vorm en beweging prevaleren boven plaatselijk impressionisme. Met zorgvuldig gedoseerde, maar vaak extreme contrasten in dynamiek en een subtiel stuwende tempo-opbouw leidde hij het orkest naar een verpletterende climax van kosmische proporties.