Pauw legt haar speelsters aan banden

Finland 2 Nederland 1

Ruststand 1-1. 7. Österberg 1-0, 25. Van de Ven 2-0, 68. Österberg 2-1. Scheidsrechter: Jenny Palmqvist (Swe). Toeschouwers: 16.148.

In het mannenvoetbal zou het not done zijn. Maar voor bondscoach Vera Pauw was het gisteren de normaalste zaak van de wereld: haar team opdragen het aanvallen te staken. En dat op een Europees kampioenschap, bij een 2-1 achterstand, voor het oog van miljoenen televisiekijkers.

In de tweede groepswedstrijd tegen Finland moesten er nog twintig minuten worden gespeeld. Laura Österberg Kalmari had zojuist haar tweede doelpunt gemaakt voor het thuisland – daarmee twijfel zaaiend in de hoofden van de Nederlandse speelsters. Keeper Loes Geurts werd minder klemvast, passes kwamen niet meer aan en verdedigers gaven te veel corners weg. Pauw trok parallellen met de verloren oefenwedstrijd van vorige maand tegen Duitsland. Ook toen verloor zij de grip op haar speelsters, die de 6-0 nederlaag voor een groot deel aan zichzelf te danken hadden.

Als haar ploeg nog kans op de volgende ronde wilde maken, meende Pauw, moest de handrem er op. „Want ik wilde niet dat wij uit het toernooi werden geknikkerd door een 4-1 nederlaag”, verklaarde zij later. De kans dat Nederland doelpunten zou weggeven was volgens haar groter dan de kans dat het team zou scoren. En gezien het resultaat van de andere poulewedstrijd – Denemarken won eerder die dag van Oekraïne – wilde zij het risico op een forse nederlaag niet nemen.

Het gevolg was dat aanvallers als Karin Stevens en Manon Melis het laatste kwartier niet meer aan voetballen toekwamen. Alleen Kirsten van de Ven, die in de eerste helft scoorde – gaf geen gehoor aan het nieuwe strijdplan van de bondscoach. „Kirsten had mijn boodschap door al het lawaai van de Finse supporters niet doorgekregen”, zei Pauw. Om misverstanden te voorkomen riep zij de speelsters na het laatste fluitsignaal bij zich om tekst en uitleg te geven. Want de kans was natuurlijk groot dat haar actie een staartje zou krijgen.

Haar verrassende tactiek kwam de bondscoach op veel ongeloof en onbegrip te staan. De Finse coach Michael Käld probeerde zijn gezicht in de plooi te houden bij de vraag of hij het niet vreemd vond dat Nederland de laatste twintig minuten geen aanvallen meer ondernam. „Ik ben al heel lang trainer, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt”, zei hij tenslotte voorzichtig. „Maar ja, ze zullen er wel zo hun redenen voor hebben.” Eén buitenlandse verslaggever vroeg zich af of Pauw met haar actie niet te ver was gegaan. „Ik krijg de indruk dat u uw elftal als een gezin beschouwt, maar was u geen overbezorgde moeder?” Pauw schudde verontwaardigd het hoofd. „Ik wil met mijn ploeg gewoon de kwartfinales bereiken.”

Wie wil begrijpen waarom de bondscoach tot haar opmerkelijke maatregel kwam, moet ver terug in het leven van Vera Pauw. De voormalig international heeft jaren van strijd achter de rug, verklaarde zij vorig jaar in een interview met deze krant. Eerst met haar gymlerares op de middelbare school, die weigerde haar met de jongens te laten sporten. Vervolgens met de nationale voetbalbond, die haar weigerde als lid omdat zij als meisje te jong was om te voetballen. En tenslotte met diezelfde KNVB die pas na lang lobbyen akkoord ging met haar plan voor het oprichten van een eredivisie voor vrouwen. En juist door die achtergrond, heeft Pauw weinig op met wat zij „de feminiene Nederlandse cultuur” noemt.

Die cultuur zorgt er volgens Pauw voor dat mooie sportprestaties niet worden bejubeld, maar doorgaans hoon opleveren. De vrouwelijke topsporters lijden daar volgens de coach het meest onder: zij durven letterlijk en figuurlijk geen ruimte in te nemen. Sinds haar aanstelling als bondscoach, vijf jaar geleden, spaarde Pauw kosten noch moeite om die mentaliteit te veranderen. Dat de bescheiden meisjes van weleer tot volwassen sportvrouwen zijn uitgegroeid, mag eigenlijk als een klein wonder worden beschouwd. En het is daarom dat Pauw zo trots was toen ‘haar’ meiden afgelopen zondag het voortouw namen tegen Oekraïne – met een overtuigende zege als gevolg.

Speelsters uit hun comfort zone halen, dat was volgens Pauw de gedachte achter haar maatregel, waarvoor zij zich overigens verontschuldigde gezien het onsportieve karakter. „Ik wil dat iedereen begrijpt wat er vanavond gebeurd is. Want dit komt niet alleen in het voetbal voor, maar ook bij handballen en hockey. Het is een trend die doorbroken moet worden.”

Nederland maakt met het verlies kans op de kwartfinale, waarvoor de nummers één en twee en de twee beste nummers drie zich plaatsen. Na de 2-1 overwinning van Denemarken op Oekraïne, staan de Nederlandse vrouwen samen met Denemarken op een tweede plaats. En dus moeten beide landen zaterdag in een onderling duel bepalen wie automatisch naar de kwartfinale doorgaat.

Dat Pauw zich met haar controversiële maatregel kwetsbaar opstelt, is te prijzen. Weinig coaches zullen het haar waarschijnlijk nadoen. Maar het is voor de bondscoach te hopen dat haar ingreep in het vervolg van het toernooi niet als een boemerang terugslaat.

Bekijk hoogtepunten van het duel op nrc.nl/sport