Nut spaarlamp valt vies tegen

De Postcodeloterij en het WNF willen 2,5 miljoen mensen aan de ledlamp krijgen. Maar zo’n hippe ledlamp moet geen aflaat worden, aldus Rob Buiter.

‘Heel soms, als ik het koud heb doe ik het licht aan.” In een column voor het radioprogramma Vroege Vogels grapte de blinde cabaretier Vincent Bijlo ooit dat hij niet zoveel opheeft met spaarlampen. Ze geven immers veel minder warmte.

Bijlo gaat het nog koud krijgen, als het aan het Wereld Natuurfonds en de Postcodeloterij ligt. Deze week geven de organisaties de aftrap van hun campagne om 2,5 miljoen mensen aan de superzuinige ledlamp te krijgen. Nu heeft Bijlo zonder twijfel nog wel een verwarming achter de hand, maar toch had hij een even grappig als serieus punt. Het grootste deel van het jaar dat je kunstlicht nodig hebt, gebruik je ook verwarming. De warmte die dus ‘verloren’ gaat bij gewone gloeilampen, bespaar je dus vaak op de verwarmingskosten.

Nu is ‘elektrische warmte’ uit een gloeilamp een stuk minder efficiënt dan de gasgestookte verwarming uit de cv-ketel – maar toch. De enorme winsten die ons worden voorgespiegeld als we massaal aan de spaarlamp, of beter nog: aan de ledlamp gaan, zijn fors overdreven. „Als we met z’n allen vijf lampen vervangen, spaar je een kolencentrale uit”, aldus het Wereld Natuur Fonds. Klinkt goed, maar het valt in de praktijk vies tegen.

Eerder zette ook Greenpeace zwaar in op de spaarlamp. Via een bonte stoet BN’ers probeerde de milieuorganisatie een miljoen spaarlampen aan de man te brengen. De overheid heeft geluisterd. Dit najaar gaat het peertje van 100 watt er uit, in 2012 kun je helemaal geen gloeilampen meer krijgen.

Alle beetjes helpen, maar met al die spaarlampen worden ook heel wat dwaallichtjes ingedraaid. Door na te denken over spaarlampen, gaat een aantal mensen zonder twijfel ook nadenken over de rest van hun energieverbruik. Maar voor hoeveel mensen is die spaarlamp een moderne aflaat? „Ik ben toch zó zuinig met energie, want ik heb een spaarlamp!” Leuk hoor, maar als je ’s morgens één minuut langer onder de warme douche staat, ben je die besparing alweer ruimschoots kwijt. Een combiketel van 24 kilowatt – tegenwoordig toch een bescheiden formaat volgens mijn installateur – die op vol vermogen draait gebruikt net zoveel energie als bijna vijfhonderd ouderwetse gloeilampen van 50 watt! Om nog maar te zwijgen over de energiekosten van een ritje per auto – zelfs per hybride – naar de supermarkt in plaats van op de boodschappenfiets.

Er is een waslijst aan goede redenen om energie te besparen. Als je het niet voor het klimaat doet, doe het dan voor de luchtkwaliteit of vanwege de eindigheid van de fossiele brandstoffen. Maar doe het dan wel goed, bijvoorbeeld door isolatie of andere warmtebesparende maatregelen. De geweldige Belgische vinding van de ‘warme-truiendag’ zet al heel wat meer zoden aan de dijk, als je het tenminste niet tot één dag beperkt. De thermostaat maar één graadje lager spaart volgens berekeningen van milieucentraal.nl al 7 procent op het gasverbruik.

Daar kunnen spaarlampen echt niet tegenop. Maar ja, die boodschap verkoopt een stuk minder lekker dan zo’n hippe ledlamp die de donateurs van het WNF of de deelnemers van de Postcodeloterij nu kunnen krijgen.

Rob Buiter is freelance wetenschapsjournalist. Hij werkt o.a. voor VARA Radio 1, AMC Magazine, en Stichting Biowetenschappen en Maatschappij.

Meer over de ledcampagne op wnf.nl.