Duitsland lijdt aan bloedarmoede

De Duitse patiënt is na een angstaanjagende achteruitgang gestabiliseerd. Uit het gerespecteerde IFO-onderzoek naar het ondernemersvertrouwen blijkt meer optimisme dan het afgelopen jaar. Maar de kwartaalgroei van het bruto binnenlands product (bbp) met 0,3 procent in het tweede kwartaal was grotendeels technisch van aard: een weerspiegeling van een daling van de import die de afname van de export overtrof. Een krachtige opleving van de Duitse economie lijkt uitgesloten. Een terugval blijft een groot gevaar.

De jubelstemming op de markten negeert de aanhoudende pijn en kwetsbaarheid van de patiënt. Het bbp is 7,1 procent lager dan een jaar geleden – bijna het dubbele van de teruggang van de Amerikaanse economie. De grote inzinking van de wereldhandel heeft een land gevloerd dat afhankelijk is van consumenten elders om zijn groei aan te wakkeren. Toch zouden de zaken er zonder de hulp van de buurlanden nog slechter voor hebben gestaan. Een Brits programma om oude auto’s eerder van straat te halen was voordelig voor de Duitse auto-industrie.

Maar zulke prikkels hebben een tijdelijk karakter. De Duitse productiecapaciteit moet zich aanpassen aan de zwakkere mondiale vraag. Tot nu toe heeft de overheid dat proces helpen vertragen. De stijging van de werkloosheid is door werkgelegenheidsinitiatieven van de regering op een minimum gehouden – het verlies van een kwart miljoen banen heeft het werkloosheidscijfer doen stijgen van 7,7 naar 8,2 procent.

De bondskanselier, Angela Merkel, heeft haar goedkeuring gegeven aan twee stimuleringspakketten, zij het met forse tegenzin. De overheidsbegroting is van een overschot van 7 miljard euro in de eerste helft van 2008 naar een tekort van 17,3 miljard euro in de eerste helft van dit jaar gegaan.

Op een niveau van ongeveer 3 procent van het bbp op jaarbasis blijft dat een klein tekort in vergelijking met het Britse of Amerikaanse. Maar nu de euro uitzonderlijk sterk is, consumenten in de hele wereld de hand op de knip houden en overheden niet in staat zijn de stimuleringsoperaties vol te houden, lijkt een herstel van de export niet in het verschiet te liggen. Het gevolg is waarschijnlijk een hoger tekort, een hogere werkloosheid en een lagere binnenlandse vraag.

De chronische zwakte van de binnenlandse consumentenuitgaven is de onderliggende oorzaak van de breekbaarheid van Duitsland. Een vergrijzende en slinkende bevolking stelt zich behoedzaam op, waardoor Duitsland afhankelijk is van een wereld die minder makkelijk met geld zal smijten dan voorheen.

Economen kunnen betogen dat Duitsland nieuw bloed nodig heeft, in de vorm van immigranten, om de economie nieuw leven in te blazen. Maar dat is een kuur die geen enkele belangrijke Duitse politicus zal willen aanbevelen, zelfs niet na de verkiezingen van september.

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaaruit Londen: www.breakingviews.com