De Franse president wil twee onverenigbare dingen tegelijk

Wat heeft het voor zin om gelijk te hebben als je helemaal alleen bent? Nicolas Sarkozy wil dat Frankrijk de wereld de goede richting aanwijst door de bonussen van bankiers te beperken. Zoals gebruikelijk trekt de Franse president de populistische trukendoos open in zijn jongste campagne om ‘het kapitalisme mores te leren’. Maar in essentie heeft hij gelijk. Hij heeft de Franse banken gedwongen in te stemmen met een gedragscode, en gedreigd met het terugtrekken van Franse overheidsopdrachten als ze zich er niet aan houden. Maar Sarko strijdt een verloren strijd als hij zijn G20-partners er niet toe weet te bewegen zijn voorbeeld te volgen.

De nieuwe gedragscode is in overeenstemming met de algemene beginselen, die al zijn overeengekomen op de G20-vergadering van april. De Franse banken zullen de bonusuitkeringen over drie jaar spreiden, waarbij een deel wordt uitbetaald in aandelen. Er is ook een teruggeefclausule als de activiteit die de bonusuitkering aanvankelijk rechtvaardigde, alsnog op een teleurstelling uitdraait. Bovendien beloven de banken meer openheid over hoeveel er aan bonussen wordt uitgekeerd en hoe die bonussen zijn berekend. Sarkozy heeft ook een topambtenaar benoemd om de grootverdieners in de gaten te houden.

Net als veel kiezers en sommige politici is Sarko verbijsterd over wat hij „de terugkeer van de slechte gewoonten” in de banksector noemt. Hij wil een einde maken aan het tijdperk van „risico’s voor iedereen, en winst voor weinigen”, dat erop is uitgedraaid dat de belastingbetaler de rekening mag betalen voor de excessen van de bankiers.

Maar er zijn twee risico’s verbonden aan Sarko’s harde opstelling op het terrein van de bonussen. Het eerste is dat er een doos van Pandora aan hypocrisie zal worden geopend. De banken en hun juristen zullen zich haasten manieren te vinden om de nieuwe regels te omzeilen, met het doel toptalenten te kunnen vasthouden.

Het tweede is dat andere landen – vooral de Verenigde Staten en Engeland – de Franse aanpak met matig enthousiasme hebben verwelkomd. De feitelijke tenuitvoerlegging van de G20-afspraak is uiterst traag verlopen, en de meeste regeringen onthouden zich van wetgeving over de bonussen.

Ironisch genoeg probeert Sarkozy zijn aanpak van de grond te krijgen in dezelfde tijd dat hij Parijs wil opstoten in de vaart der volkeren als financieel centrum. Op een gegeven moment zou hij wel eens tot de slotsom kunnen komen dat deze twee doeleinden moeilijk verenigbaar zijn.