Binnen de lijntjes

Inglourious Basterds, de nieuwe Quentin Tarantino die net in Nederland draait: moet dat kunnen? De discussie wordt gevoerd sinds de film in Cannes een staande ovatie kreeg. De plot: een clubje losgeslagen joods-Amerikaanse soldaten wil de nazi-top uitmoorden en slacht wat het onderweg tegenkomt ook af. Niet meer dan de gebruikelijke smakeloze, übergewelddadige beeldpulp à la Tarantino dus. Los van het kwaliteitsoordeel: mag je zo’n film maken over dit deel van de geschiedenis?

Voor een oudere collega-historicus met wie ik hierover sprak, is dit de zoveelste geschiedsverkrachting. Anything goes met de ultieme slechterik, de nazi/Duitser. Je mag hem zelfs scalperen.

Voor mij daarentegen heeft zo’n film niets met de ‘echte’ geschiedenis te maken, maar is het een reactie op de eindeloze stroom beelden, misinformatie en clichés over de Tweede Wereldoorlog. Het is fijn als iemand daar oneerbiedig mee omgaat.

Wat ik veel naarder vind zijn films als het recente Defiance (over Poolse joden die partizanenstrijders werden), die je onder het mom van ‘echt gebeurd’ allerlei onzin voorschotelen. Tarantino is zo overduidelijk nep, dat je er geen aanstoot aan hoeft te nemen.

Toch is het niet zo eenvoudig. Tarantino maakt niet zomaar gewelddadige films. Hij maakt mooie, lekkere, intelligente gewelddadige films. Hij wil je verleiden om grenzen over te gaan. Neem Kill Bill, waarin de hoofdrolspeelster uit een coma ontwaakt en ontdekt dat ze als bewusteloze hoer dienst doet. De pooier in kwestie, een verpleger, geeft de klant een strontsmerig (en zorgvuldig in beeld gebracht) potje vaseline mee „omdat de doos van dit wijf soms droger is dan een emmer zand.” Kijk, daar is die grens. Loop je weg of blijf je kijken?

Des te interessanter is het, dat Tarantino in zijn Tweede-Wereldoorlogfilm de grenzen gerespecteerd heeft. Als hij met échte taboes had willen spelen, had hij een film gemaakt die op de werkelijkheid is gebaseerd. Met aardige nazi’s. Of onsympathieke holocaustslachtoffers. Toffe sovjetsoldaten. Verkrachtende GI’s. Maar Tarantino is volstrekt buiten de werkelijkheid, en dus keurig binnen de lijntjes gebleven.

Merel Boers