Voor een beter varkensleven

dEN HAAG. Hoe kun je het welzijn van koeien, kalveren, legkippen en varkens in de EU verbeteren? Samen met collega’s uit onder andere Polen, Spanje en Groot-Brittannië kreeg Hans Spoolder van de Wageningen Universiteit bijna 1 miljoen euro Europese subsidie om deze vraag te beantwoorden. Het afgelopen jaar heeft hij de voorschriften in diverse EUlanden over dierenwelzijn in kaart gebracht. Zo moet duidelijk worden wat wel en wat niet werkt. Daarna kunnen in alle EU-landen de meest diervriendelijke voorschriften worden toegepast.

Spoolder kreeg zijn subsidie vanuit het zevende kaderprogramma (KP7) van de EU. Dit is hét programma waar Europese wetenschappers en bedrijven terechtkunnen voor de financiering van hun onderzoeken. In totaal heeft KP7 53 miljard euro te verdelen over een periode van zeven jaar (tussen 2007 en 2013).

Vanuit Nederland is minister Maria van der Hoeven (Economische Zaken, CDA) betrokken geweest bij het bepalen van de inhoud van KP7, toen nog als minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. „Universiteiten, kennisinstellingen en bedrijven kunnen dat geld alleen krijgen als ze het onderzoek samen uitvoeren.“

Ruim tweederde van het bedrag, 34 miljard, is vrijgemaakt voor gezamenlijk onderzoek. Zo kreeg de Franse autoproducent Renault 3,85 miljoen euro om de veiligheid voor kinderen in de auto te verbeteren. Daarvoor werkt Renault samen met het Nederlandse onderzoeksinstituut TNO en universiteiten in Groot-Brittannië, Duitsland en Frankrijk.

opnieuw het wiel hoeft uit te vinden, wordt Europa volgens minister Van der Hoeven internationaal slagvaardiger. „De samenwerking met andere EU-lidstaten is nodig om te kunnen concurreren met landen als China en de Verenigde Staten“, aldus Van der Hoeven.

Behalve samenwerking wil de EU ook vernieuwende onderzoekers stimuleren. Binnen KP7 is hier 7,5 miljard euro voor gereserveerd. ‘Excellente onderzoekers’ zoals de winnaars van de beurs heten, zijn niet verplicht om samen te werken en kunnen hun onderwerp zelf kiezen. Petra Sijpesteijn is zo’n excellente onderzoeker. Ze is verbonden aan de Universiteit Leiden en doet onderzoek naar het ontstaan van de islam.

Ze is behoorlijk te spreken over KP7. Sijpesteijn: „Leiden staat mede door de subsidie in Europa nu bekend als hét onderzoeksinstituut voor de vroeg Islamitische geschiedenis.“ Nederlandse excellente onderzoekers hebben via KP7 tot nu toe 69 miljoen euro aan subsidie weten binnen te halen. Van alle subsidieaanvragen bij KP7 wordt ongeveer één op de vijf toegekend. Het doorlopen van het aanvraagtraject valt niet mee. De hele procedure neemt ongeveer een jaar in beslag .

Van der Hoeven: „De procedures zijn nog lang niet wat ze moeten zijn. De administratieve lasten zijn hopeloos. Ook zou het beter zijn als al in een vroeg stadium duidelijk wordt of het voorstel een kans maakt. Dan kan de onderzoeker beter inschatten of het zin heeft om door te gaan.“ Onderzoekers zien de pot van KP7 vooral als een extra mogelijkheid om hun onderzoek gefinancierd te krijgen, buiten het bedrijfsleven of de Nederlandse overheid om. Het geld dat beschikbaar is gesteld in KP7 voor het zin heeft om door te gaan.“ Onderzoekers zien de pot van KP7 vooral als een extra mogelijkheid om hun onderzoek gefinancierd te krijgen, buiten het bedrijfsleven of de Nederlandse overheid om. Het geld dat beschikbaar is gesteld in KP7 voor onderzoek, staat dan ook los van het geld dat de lidstaten van de EU zelf uitgeven aan onderzoek.

Van der Hoeven: „Je kunt alleen maar goede resultaten op Europees niveau behalen als de lidstaten zelf ook hun uitgaven aan onderzoek op peil houden. Pas dan voegt internationaal onderzoek iets toe.“

De EU maakt onderzoekers zelfstandig

Petra Sijpesteijn, verbonden aan de Universiteit Leiden, doet onderzoek naar het begin van de islam. . Wat onderzoekt u precies?

„Op papyrus dat afkomstig is uit de woestijn van met name Egypte zijn de eerste invloeden en bronnen van de islam te lezen. In Grieks, Arabisch en Koptische teksten is uit de eerste hand te bestuderen wat de islam is, en hoe moslims vroeger hun geloof beleefden. Geschreven Arabische bronnen van de islam zoals de Koran zijn pas later verschenen. De papyrusteksten geven ons informatie uit eerste hand.“

. Waarom heeft u een EU-beurs a a n ge v ra a g d ? „Een belangrijk EU-doel is om onderzoekers zelfstandig te maken. Je moet zelf je beurs regelen, een team samenstellen en onderzoek doen. Dat sprak mij aan. Bovendien heeft onderzoek op EU-niveau meer invloed dan op nationaal niveau.“ . Wat vond u van de procedure? „Langdurig, maar interessant. Voordat de beurs werd toegekend had ik een interview met acht ‘steronderzoek er s’ uit diverse landen die gespecialiseerd zijn in letteren. Alleen dat al was een hele beleving.“

Heel veel papierwerk

Jack Spaapen (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) doet onderzoek naar de beoordeling van ander wetenschappelijk o n d e r zo e k .

. Wat doet u precies?

„Of een onderzoek goed is, wordt meestal afgeleid uit het tijdschrift waarin is gepubliceerd. Een andere manier om onderzoek te beoordelen is door te kijken naar de maatschappelijke impact ervan. Hiervoor bestaan nog geen goede criteria. Die willen wij gaan bepalen.“

. Bent u tevreden over de procedure s ?

„Redelijk, maar het is allemaal wel omslachtig. Aan de andere kant: er is een hoop geld mee gemoeid en ik zou niet weten hoe het anders geregeld zou kunnen worden. Wat ik wel idioot vind is het contract dat we moesten ondertekenen. Dat bestaat uit honderden pagina’s. En als je ook maar iets kleins wilt veranderen of aanpassen, iets wat altijd wel nodig is als je onderzoek meer dan vier jaar in beslag neemt, kost dat ongelooflijk veel papierwerk.

Wel prettig is dat als je eenmaal hebt getekend je een ‘project officer’ in Brussel krijgt toegewezen. Deze helpt je als je vragen hebt of wijzigingen moet d o o r vo e r e n . “