Rode verf tegen financiële elite IJsland

De financiële en zakelijke elite van IJsland heeft zichzelf niet populair gemaakt bij de burgers. Justitie, toezichthouders en de belastingdienst proberen de schade te verhalen.

Een anonieme groep activisten in Reykjavik die het voorzien heeft op de voormalige financiële elite van IJsland heeft opnieuw toegeslagen. De grijze Hummer van multimiljonair Björgolfur Thor Björgolfsson werd afgelopen weekeinde met rode verf overdekt. Ook het huis van de voormalig topman van de bank Kaupthing, Sigurdur Einarsson, werd zaterdag met rode verf besmeurd toen circa 100.000 IJslanders in Reykjavik de jaarlijkse Culturele Nacht vierden.

De afgelopen maanden zijn de woningen van talrijke managers van banken, investeringsfondsen en andere bedrijven die een prominente rol speelden in wat wel het IJslandse casinokapitalisme wordt genoemd met verf bekogeld en besmeurd. Een Range Rover – in de volksmond ook wel Game Over genoemd – van de financiële topman van grootwinkelbedrijf Baugur werd vorige week in brand gestoken. Ook panden van energiemaatschappijen en het huis van de directeur van het IJslandse filiaal van aluminiumproducent Alcan werden de afgelopen maanden beschadigd. De politie heeft tot nu toe geen arrestaties verricht.

De verfacties volgen op de vrijwel dagelijks grote en kleine onthullingen over financieel wanbeheer van de IJslandse ‘Vikings’ en de schulden die ze achterlaten. Gisteren bleek dat de schuld van het in maart al failliet verklaarde Baugur van de bekendste van deze zakenmannen, Jon Asgeir Johannsson, 313 miljard kroon bedraagt (1,7 miljard euro). Dat is 1 miljoen kroon per IJslander.

Baugur kocht de afgelopen jaren modeketens, supermarkten, juweliers, hotels en tal van andere bedrijven op, vooral in Engeland en Scandinavië. In IJsland bezit Baugur twee supermarktketens, die eerder in een aparte onderneming zijn ondergebracht.

Ruim twee weken geleden lekte uit welke leningen de grootste van de drie omgevallen IJslandse banken, Kaupthing, allemaal had uitstaan. Uit dit overzicht van twee weken voor de bank in oktober vorig jaar omviel, bleek dat Kaupthing 12 miljard dollar had geleend aan tien zakenrelaties, zoals de Britse zakenman Robert Tzenghuiz, tevens grootaandeelhouder van Kaupthing. De voormalige topman van Kaupthing, Hreidar Mar Sigurdsson, bood voor de tv zijn excuses aan – aan de aandeelhouders, de leners en het personeel, maar niet aan de natie.

De IJslandse financiële toezichthouder FSA onderzoekt enige tientallen zaken van mogelijke fraude, handel met voorkennis en marktmanipulatie, zei FSA-directeur Gunnar Andersen onlangs tegenover het persbureau Bloomberg. De IJslandse justitie heeft al talrijke huiszoekingen laten doen en controleert honderdduizenden e-mails. Ook de belastingdienst draagt bij aan het onderzoek.

In de voorwaarden die het IJslandse parlement wil verbinden aan de Icesave-overeenkomst met Nederland en Engeland, is een clausule opgenomen om schadevergoeding te eisen van de voormalige top van Landsbanki, die verantwoordelijk is voor het opzetten van de internetspaarbank Icesave in Groot-Brittannië en Nederland. Door het faillissement van Landsbanki is IJsland nu opgezadeld met een schuld van circa 4 miljard euro in de vorm van leningen, die nodig zijn voor het betalen van vergoedingen aan Icesave-spaarders.

De ex-topman van Landsbanki, Bjorgolfur Gudmundsson, werd onlangs persoonlijk failliet verklaard wegens een schuld van 96 miljard kroon. Hij zei toen dat het huis waarin hij woont eigendom is van zijn vrouw die het van haar ouders heeft geërfd. De rode verf-smijters waren toen al meerdere malen langs geweest.

Lees meer over Icesaveop nrc.nl/kredietcrisis