Rapport: geweld in Z-Afrika belasting voor zorg

De Zuid-Afrikaanse gezondheidzorg staat onder een „ongekende druk” als gevolg van sterfgevallen door geweld en ongelukken. Het voorkomen en bestrijden van misdaad en geweld moet een prioriteit van de regering worden, wil de hervorming van het toch al overvraagde gezondheidssysteem in Zuid-Afrika kans van slagen hebben.

Dit stelt een groep Zuid-Afrikaanse medici in een serie van zes artikelen die vandaag gepubliceerd zijn in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. Het gaat volgens de medici om de meest uitvoerige analyse van het Zuid-Afrikaanse gezondheidsstelsel sinds het einde van de apartheid in 1994.

In Zuid-Afrika overlijden gemiddeld 157,8 op de 100.000 inwoners aan de gevolgen van geweld en ongevallen, zo hebben de onderzoekers berekend. Dat is meer dan gemiddeld op het Afrikaanse continent (139,5 per 100.000) en bijna tweemaal zo veel als gemiddeld wereldwijd (86,9 per 100.000). Het percentage vrouwen in Zuid-Afrika dat vermoord wordt door mannen met wie zij een intieme relatie onderhouden, ligt zes keer zo hoog als het mondiale gemiddelde.

De gewelddadigheden waar mensen aan overlijden zijn onder meer moorden, verkrachtingen, roofovervallen en gewapende autodiefstallen, die in Zuid-Afrika gemiddeld veel vaker voorkomen dan in de meeste andere landen. De dieperliggende oorzaken van de gewelddadigheden liggen volgens de onderzoekers in omstandigheden zoals armoede en inkomensongelijkheid. Het verbeteren van de algemene levensomstandigheden is dan ook een belangrijke voorwaarde voor het verlichten van de druk op de gezondheidszorg, aldus het onderzoek.

Het toegankelijker maken van de gezondheidszorg en het verbeteren van algemene levensomstandigheden is een van de prioriteiten van de in april gekozen president Jacob Zuma. Zuma, die een meer sociaal imago geniet dan zijn voorganger Thabo Mbeki, kampt echter met tegenvallende staatsfinanciën als gevolg van de eerste recessie in Zuid-Afrika sinds zeventien jaar.

Sinds het einde van de apartheid is de Zuid-Afrikaanse zorg vooruitgegaan, stellen de medici. Zo zijn er inentingscampagnes gekomen, bijvoorbeeld tegen mazelen, en is na lange vertraging onder president Mbeki werk gemaakt van het voorkomen van hiv en het bestrijden van aids. Tegelijkertijd, zo stellen de onderzoekers, is er sprake van ernstige tekortkomingen. Zo behoort Zuid-Afrika tot de slechts twaalf landen waar de kindersterfte toeneemt. Daarnaast is hiv/aids nog altijd wijdverbreid in Zuid-Afrika.