Bankencode: pas op en kijk uit

Nieuwe regels. Hij kondigt ze nog niet aan. Maar voorzitter Hans Hoogervorst van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) is van één ding duidelijk niet geporteerd: zelfregulering.

In opmerkelijk heldere bewoordingen neemt Hoogervorst in een gisteren aan de Tweede Kamer verstuurde brief afstand van het idee dat de financiële sector het allemaal zelf mag proberen op te lossen. Hoogervorst reageert op verzoek van Bos op het rapport van de commissie-Maas. Die deed eerder dit jaar aanbevelingen hoe banken het vertrouwen van de consument weer kunnen terugwinnen.

Maas stelde voor de aanbevelingen vast te leggen in een code die volgens het beproefde ‘Pas toe of leg uit’-principe gehandhaafd wordt. Dat klinkt allemaal mooi, maar brengt ook risico’s met zich mee. „Het kan ook zijn dat aanbevelingen op het gebied van zorgvuldige behandeling van de consument lastig of niet door zelfregulering te realiseren zijn”, schrijft Hoogervorst. „Aanbevelingen op dit gebied raken namelijk direct het commerciële speelveld tussen banken (en andere financiële dienstverleners zoals verzekeraars en bemiddelaars), en zelfregulering is op dat gebied zeer kwetsbaar voor non-compliance door individuele partijen.” Niks ‘Pas toe of leg uit’. Eerder een ‘Pas op en kijk uit’ van de AFM-voorzitter.

Hoogervorst zit in een lastig parket. Op zich zijn de aanbevelingen die in de voorstellen van Maas staan voor het grootste deel prima: beter letten op bonussen, de klant meer centraal, een zwaardere rol voor de commissarissen. Het probleem van zelfregulering is alleen dat afwijking van de code ongestraft blijft en interne tegenstrijdigheden niet worden opgelost.

In andere landen is een soortgelijke ongemakkelijke situatie voelbaar. De Franse president Sarkozy riep zijn banken, die al een bonussencode hebben, vandaag weer op de bonussen te matigen. In Groot-Brittannië en Duitsland klonken soortgelijke geluiden. En minister Bos zei een maand of drie geleden ook dat hij hoopte dat banken inzagen dat ze nu echt naar de wensen van de klanten moesten luisteren, omdat hij anders strenge wetgeving niet kon uitsluiten.

Het vervelende is alleen dat nationale wetgeving voor internationaal opererende banken onvoldoende soelaas biedt. Daarvoor zijn internationale afspraken cruciaal, en dat, zo schrijft DNB-president Wellink, gisteren aan Bos, „is niet altijd een eenvoudig proces”.

Zo is de kritiek van Hoogervorst op zelfregulering ook een hartekreet aan de politiek: Pak het momentum van de crisis en bescherm de consument met nieuwe regels.

Egbert Kalse