Plots is er tijd de klant een kaart te sturen

Er is minder werk voor uitzendbedrijf en makelaar, maar meer voor de advocaat die echtscheiding en ontslag regelt. Vijfde en laatste deel in een serie over de gevolgen van de recessie.

Bram de Bont (29) gaf eind vorig jaar leiding aan vier medewerkers bij uitzendbureau Olympia in Valkenswaard. Nu nog aan één. Op zijn visitekaartje staat dat hij vestigingsmanager is. Maar zijn vestiging in Valkenswaard is dicht. Hij werkt deze vakantieperiode vanuit het kantoor in het nabijgelegen Veldhoven.

Zijn werk is veranderd als gevolg van de recessie. Het aantal vacatures droogde op. Het aantal werkzoekenden nam toe. Van de zeventien medewerkers bij de vier vestigingen van Olympia in de regio Eindhoven, zijn er tien over.

Niet alleen de functie van Bram de Bont kreeg een andere inhoud. Ook de werkweek van de arbeidsrechtadvocaat, de hypotheekadviseur, de makelaar en de accountmanager Zakelijke Relaties bij een bank ziet er anders uit. Ze vertellen.

In een spreekkamer van Rabobank Dommel en Aa in Sint-Michielsgestel, bij Den Bosch, zit senior accountmanager Robin Geerts (37). Gebruind gezicht, keurig pak, brede glanzende das met kleurige schuine strepen. „Augustus vorig jaar heb ik mijn portefeuille eens bekeken. Een kleine honderd klanten. Advocaten, bouwers, zorginstellingen. Ik ben op bezoek gegaan bij de zwakkere broeders, bedrijven waar ik problemen verwachtte. Daar wil je snel bij zijn.”

Hij trof klanten die net een nieuw bedrijfspand hadden betrokken en toen verrast werden door de crisis. Met hen keek hij naar het personeelsbestand. En welke kosten konden worden bespaard, welke betalingstermijnen gerekt. „Klanten zoeken houvast, informatie, geruststelling.”

Vanachter zijn bureau in zijn kleine kantoor in Best moppert Ronald Smulders (38) over banken die „hun maatschappelijke verantwoordelijkheid niet nemen”, „alleen op winst uit zijn”, „hun zorgplicht verwaarlozen”. „Nu kan iemand die 50.000 euro verdient 250.000 euro lenen. Vroeger leende hij gemakkelijk zeven of acht keer zijn salaris.”

Smulders is bezig met de hypotheekaanvraag voor een stel. „Hij verdient 30.000, zij al jaren 20.000 euro.” Nu wordt haar contract niet verlengd. „Ik moet een scriptie schrijven om aan te tonen dat het verantwoord is hun toch een hypotheek te verlenen. Om de bank in te dekken. Zo komt de aansprakelijkheid bij mij te liggen als het mis gaat. Daar word ik angstig van.”

Als gevolg van de crisis scherpte de Autoriteit Financiële Markten de verantwoordingsregels aan. „Intermediairs worden opgescheept met die regels. Mijn werk is er minder leuk op geworden. Zakelijker. Al die handtekeningen om alles af te dekken. Voorheen kostte een hypotheekdossier me tien uur, nu twintig.”

Hij is net terug van drie weken vakantie. Normaal stond zijn agenda op zo’n moment bomvol. „Nu staan er acht afspraken. Het is crisis. Het is rustig.” Hij sluit dit jaar 65 hypotheken af in plaats van de gebruikelijke honderd.

Makelaar Marion Berkvens (35) van WitteWoning Makelaars in Eindhoven moet tegenwoordig meer haar best doen huizen te verkopen. Huizen staan drie tot zes maanden langer te koop. „Mensen zijn kritischer”, merkt ze. „Ze willen niet één, maar wel tien woningen bezichtigen.” Berkvens adviseert verkopers nu nadrukkelijk op te ruimen en te poetsen voordat er kijkers komen. Soms stelt ze voor een stylist in te huren die het huis er „met accessoires” rustiger en lichter uit laat zien.

En ze verhuurt steeds meer woningen. En niet, zoals vorig jaar, aan expats die bij Philips en ASML komen werken – „die zien we niet meer”. Maar aan starters. „Die kunnen op het moment niet genoeg geld lenen om te kopen en gaan huren.”

In het blauwe glazen gebouw van advocatenkantoor Van Mierlo, in Rosmalen, bij Den Bosch neemt het aantal echtscheidingsdossiers sinds de recessie toe. Spanning over financiën leidt tot scheiding, zegt Harrie van de Ven (56), zelf arbeidsrechtadvocaat. Tot september vorig jaar maakte hij voor klanten arbeidscontracten op maat, met fraaie pensioenregelingen, een auto van de zaak, vooraf vastgestelde gouden handdrukken. „Dat was het luxe werk. Nu is de situatie totaal anders. Het aantal ontslagen neemt enorm toe. Het UWV (organisatie voor arbeidsbemiddeling en reïntegratie, red.) geeft sneller en gemakkelijker een ontslagvergunning af.”

Van de Ven adviseert meestal de werkgever. „Met hem bekijk ik wie eruit kan en stuur ik goed gedocumenteerde ontslagaanvragen naar het UWV. Soms vraagt een cliënt mij het ontslag aan te kondigen. Hij slaapt er niet van. Dan sta ik hem bij. Samen gaan we in de kantine voor dertig werknemers staan en vertel ik dat er tien moeten gaan. Dat zijn minder leuke klussen.”

Ook met incasso gaat hij sinds september anders om. Vroeger stuurde hij namens zijn cliënt een brief: als je niet betaalt, sleep ik je voor de rechter. Bij de rechter won hij de zaak en een deurwaarder incasseerde het geld. Nu vraagt hij zijn cliënt: in welke branche is iemand je geld schuldig? En vaker dan ooit tevoren adviseert hij niet te procederen. „Want ook al geeft de rechter mijn cliënt gelijk, van een kale kip kan je niet plukken. En procederen kost wel geld.”

Terug bij vestigingsmanager Bram de Bont van uitzendbureau Olympia op kantoor in Veldhoven. De telefoon gaat nauwelijks. Klanten zijn er niet. Een oranje opblaasstrandstoel staat in de etalage, terwijl het buiten giet. De Bont en intercedente Nicole Weemaes (25) vertellen eensgezind dat ze geen duimen zitten te draaien.

Weemaes: „Er wordt nu meer een beroep gedaan op ons eigen initiatief. Voor de vakantie heb ik bijvoorbeeld – mag ik dat vertellen?” Ze kijkt naar links. De Bont knikt. „Ik heb een mailing naar al onze klanten gestuurd met een foto van Bram en mij en de tekst: Olympia Valkenswaard wenst u een fijne vakantie. Daar heb ik nu tijd voor. Ik heb bij tien klanten een ochtend meegewerkt. Ik bel eens wat vaker zelf naar een klant om te vragen hoe het gaat. Ik wil de eerste zijn waar zijn vacatures straks naartoe gaan.”

De Bont gaat naar netwerkborrels, banenmarkten, werkboulevards, onderhoudt contact met het UWV. Eerst hadden ze veertig fulltime vacatures voor langere tijd. Nu willen steeds meer bedrijven een werknemer op oproepbasis. Weemaes: „Of een schaap met vijf poten. Een monteur die ook nog wat administratief werk kan verrichten en bovendien communicatief vaardig is.”