Niet voldoen aan verwachtingen

De grootste opwinding op Lowlands ontstond zaterdagmiddag, bij het concert van de supergroep Them Crooked Vultures.

Iedereen wilde erbij zijn.

We gaan naar Lowlands voor de muziek, de sfeer, de ontdekkingen. We gaan ook naar Lowlands om mensen te zien die risico’s durven nemen. Hier staan bands en solisten die compromisloos muziek maken, hun innerlijke demonen over ons uitstrooien, die doen wat ze willen, of ze het kunnen of niet. Drie dagen lang is Lowlands een vrijplaats voor iedereen, artiest en publiek, die niet aan verwachtingen wil voldoen.

De jonge Britse zangeres Elly Jackson, alias La Roux, doet dat door te zingen met een hoge dunne stem die flakkert als een kaars, slechts ondersteund door hoekige synthesizerklanken, maar ontroert juist door de combinatie van verlegen presentatie – dubbelgevouwen over haar microfoon – en die compromisloze zangstijl. Arctic Monkeys negeert de verwachtingen van het publiek en speelt nummers van de nieuwe cd, die eerder klinkt als Black Sabbath dan als hun vertrouwde straatschoffiestijl. Florence Welch die ronddraait tot ze er letterlijk bij neervalt; de Brit Patrick Wolf, met gouden jurk en lange pruik, die een crooner wil zijn, maar zijn stem niet in bedwang heeft, weet toch de zaal voor zich te winnen dankzij zijn onbedaarlijke inzet. Of Hank Williams III die halverwege zijn optreden het countryverleden van zijn vader en grootvader aan zijn laars lapt en er een speedmetaloptreden van maakte; of Bon Iver, die zijn drummer pas op driekwart van het optreden, een regulier rockritme laat spelen. En dj Promo, bekend om zijn harde gabberstijl, die hier te zien was met een reeks rappers uit de TopNotch-stal: Opposites en Flinke Namen, een monsterverbond dat grappig, opwindend en nog altijd meedogenloos klonk.

En het publiek? Het publiek, dat het eigen risicogedrag tegenwoordig ziet ingeperkt door rook-, stagedive- en crowdsurfverboden, beloonde ieder avontuur met roffelende hakken en opwaarts beukende vuisten. Elke tent leek uit te puilen, en bij nagenoeg ieder optreden had men besloten dat het feest moest worden; de betreffende zangeres/zanger/dj had aan een handgebaar genoeg om de zaal tot armzwaaiende bijval te bewegen. Zo was Lowlands 2009 een idyllische editie, waar tevreden muziekliefhebbers rondliepen op blote voeten.

De grootste opwinding ontstond zaterdagmiddag, bij het concert van Them Crooked Vultures, waarbij alle 55.000 festivalgangers aanwezig wilden zijn. De supergroep van zanger/gitarist Josh Homme, drummer Dave Grohl, bassist John Paul Jones (ex-Led Zeppelin) en gitarist Alain Johannes was spannend omdat hun materiaal nog onbekend was. De samenwerking van deze giganten hield mooi het midden tussen de jaren-70-rock van Jones’ generatie en de wiegende woestijngrooves waar Josh Homme om bekend staat. Hommes prachtige hoge stem gedijde in deze traditionelere context, en hij blonk uit als gitarist. Het snaarduel tussen Homme en Johannes, waarmee hun optreden werd afgesloten, was de opzwependste gitaarclimax die Lowlands ooit heeft gehad. Josh Homme was toch al de man van het festival: als parttime lid van Eagles Of Death Metal, dat een dag later, zonder Homme, hun ongepolijste pornorock zou spelen; als echtgenoot van Brody Dalle, die met haar band Spinnerette een stuurloos punkrockoptreden gaf, en niet meer de snerende zangstijl van haar oude band The Distillers had; en als inspirator en producer van Arctic Monkeys dat zondagavond het festival indrukwekkend afsloot. De Arctic Monkeys klonken vernieuwd, langzamer en duister. Ze openden met ‘My Propeller’, van de nieuwe cd, gevolgd door een broeierige versie van Nick Cave’s ‘Red Right Hand’.

De hiphopoptredens waren dit weekeinde succesvol, vooral waar men buiten het eigen genre keek en samenwerkte met andere muzikanten. Zoals bij het imposante Fakkelbrigade – het vervolg op Opgezwolle – dat saxofonist Benjamin Herman had uitgenodigd, en de raps liet begeleiden door een elektronisch brouwsel van gabber en hiphop; bij rapper Dio, die optrad met de beatgroep The Madd, en bij Kyteman, die met een nu nog groter hiphoporkest de Alpha-tent bespeelde. Het geheim zit hem in de uitgewerkte instrumentaties, en een milder geluid. Rapper Snoop Dogg viel tegen. Zijn band speelde de hiphopgrooves op onopvallende manier, en de raps van Snoop, waarin hij zo vaak mogelijk zijn eigen naam noemt, waren loom op het saaie af.

Van de grote Nederlandse rockoptredens was dat van De Staat een triomf. Deze groep speelt liniaal-strakke gitaarriffs over hoekige ritmes, waarbij voorman Torre Florim met dreigende bravoure zijn teksten zingt, wat leidt tot een dansbaar, eigen geluid. Het concert van publiekslievelingen Moke was nogal mat, wellicht omdat de groep veel nummers van de nog te verschijnen cd speelde. Dat was moedig, maar het niet ingevoerde publiek wachtte op de meezingers waardoor pas tegen het eind de stemming erin kwam. De art-rock van het Amerikaanse Grizzly Bear, dat volgde op het feestoptreden van de Britse groep Kasabian, was te ingetogen om het publiek in de zaal te houden. De tanige, vol getatoeëerde Hank Williams III, die voor het eerst in Nederland te zien was, jaagde moedwillig het countrypubliek de zaal uit door zijn repertoire langzaamaan te laten evolueren naar met deadgrunt (door kompaan Assjack) gezongen speedmetal, zo onnavolgbaar snel dat de drummer moest worden vervangen door een invaller.

Er viel dit weekeinde een aantal nieuwe, veelbelovende Britse zangeressen te beluisteren, zoals Little Boots, La Roux en Florence & The Machine. De kokette Little Boots bleek een gladgepoetste synthesizeract, maar Florence Welch en La Roux waren uitblinkers. La Roux door haar opmerkelijke kuif en bijzondere muziekstijl, Florence door de rockliedjes en haar weelderige stem die ze uitgebreid over het veld liet wapperen. Opvallend is de militante toon van hun teksten: ‘In For The Kill’, zong La Roux, en ‘I’m bulletproof’; ‘Kiss With A Fist’, raasde Florence. Aan de hand van deze festivaleditie kunnen we concluderen dat de onderwerpkeuze niet meer volgens de traditionele man-vrouwverdeling verloopt: mannen zijn kwetsbaar, vrouwen pantseren hun ziel.