Wanneer start vastenmaand?

Vraag een Turkse moslim in Nederland wanneer de ramadan is begonnen, en hij antwoordt dat hij gisteren is begonnen met vasten. Vraag het een willekeurige Marokkaans-Nederlandse moslim en hij antwoordt: vandaag. Een jaarlijks terugkerend verschijnsel: verdeeldheid over het begin van de ramadan. Dat komt, legt sterrenkundige Rob van Gent uit, door de diverse wijzen waarop islamitische landen het begin van een maand vaststellen.

Van Gent heeft zich verdiept in de Umm al-Qura-kalender van Saoedi-Arabië. „De islamitische kalender is gebaseerd op maanfases. Een maand begint bij het zien van de maansikkel, als de zon is ondergegaan. Een islamitische dag loopt van zonsondergang tot zonsondergang en niet van middernacht tot middernacht.”

Sterrenkundigen kunnen intussen jaren vooruit nauwkeurig berekenen wanneer zo’n sikkel te zien is. De Turkse regering vindt die berekeningen betrouwbaar genoeg om te bepalen wanneer de ramadan is begonnen. Maar volgens traditionelere moslims moet zij de maansikkel ook met eigen ogen gezien hebben, het liefst in eigen land. Saoedi-Arabië roept de bevolking op dag 28 op de maansikkel waar te nemen. „En dat terwijl je toch enige kennis en ervaring nodig hebt om dat te doen”, zegt Van Gent.

De Saoedische sterrenkundige Ayman Kordi heeft eens berekend dat zijn land er tussen 1962 en 2001 zeker 42 keer naast zat, wat betreft het aankondigen van de start van de ramadan. En omdat veel Europese moskeeën betaald worden vanuit Saoedi-Arabië, kondigen zij het begin van de ramadan aan wanneer Saoedi-Arabië dat doet. Behalve de Turkse moskeeën, die volgen de Turkse staat. Zo kunnen binnen één gezin in Nederland verschillende dagen worden gehanteerd voor het begin van de vastenperiode.