Ooit treedt de koningin af...

Hoe moet de opvolger van koningin Beatrix het koningschap inrichten? Of moet Nederland een republiek worden? Deel 7 van een rubriek.

Onze Grondwet deugt niet op dit punt

Mijn staatshoofd moet een gekozen president zijn. Ik ben mij daarvan bewust geworden toen ons huidige staatshoofd in verwachting was van haar eerste kind. Ik was onthutst dat alles wat spreken of schrijven kon zich in die periode bezighield met de gewenste persoonlijkheid van een nog ongeboren individu, en met dezelfde onwrikbaar vaststaande levensopdracht. Een embryo werd reeds in de moederschoot van zijn vrijheid beroofd. Het feit dat deze onfrisse mentaliteit haar oorsprong heeft in onze Grondwet, betekent dat onze Grondwet op dit punt niet deugt. Een vrij volk moet deze grondwettelijke bepaling niet willen. Geen vrije burger moet een nog ongeboren mens willen knechten. Alles wat men tegen dit standpunt inbrengt, is voor mij onbespreekbaar.

Carel Scharten

Rotterdam

Koninklijke familie is een voorbeeld voor ons

Tot nu toe worden in de discussie over ons ideale toekomstige staatshoofd dezelfde argumenten gehanteerd. Het koningschap zou, ten eerste, niet van deze tijd zijn. Zijn een Russische president en premier die stuivertje wisselen om herkiesbaar te blijven, dat wel? Dan wordt aangevoerd dat een koninkrijk niet democratisch is – alsof de constitutionele monarchie die wij kennen, niet al lang haar stabiliteit heeft bewezen. En kost een koning meer dan een president? Kijk eens naar wat de Fransen uitgeven aan representatie en de Duitsers aan beveiliging. Ik verkies het koningschap boven een presidentieel staatshoofd. Ten eerste vertegenwoordigt een gekroonde vorst de identiteit van de natie; hij is door zijn afstamming symbolisch verbonden met onze geschiedenis.

Ten tweede betekent de zittingsduur en de erfelijke overdracht van de troon dat Nederland continuïteit kent, zoals scholen baat hebben bij een amanuensis en kerken met een koster die tot zijn pensioen aanblijft. Een koning kan vanzelfsprekender ervaring en wijsheid bieden dan een tijdelijk aangesteld staatshoofd – ook bij kabinetsformaties. Ten derde vormt de koninklijke familie een voorbeeld waaraan de bevolking zich kan spiegelen. Alle vreugde en verdriet worden uitvergroot en collectief gedeeld. Zo vervult een koningshuis de functie van rolmodel. Met hun belangstelling voor sociaal-economische onderwerpen leveren de leden van het Koninklijk Huis maatschappelijke binding. Ten vierde is de monarch een visitekaartje voor Nederland in het buitenland die hoger in de hiërarchie staat dan een willekeurige president.

Al zijn hele leven wordt de kroonprins voorbereid op zijn publieke functie, iets wat van geen andere overheidsdienaar wordt verwacht. Aan zijn verantwoordelijkheidsgevoel en kwaliteiten hoeft niet te worden getwijfeld. Mijn toekomstige staatshoofd houdt, kortom, alles bij het oude.

Kees Hogenbirk

Kunsthistoricus, Amsterdam

Graag een referendum

Is het te veel gevraagd de mening van de Nederlandse bevolking te vragen over de invulling van de functie van het staatshoofd? Er worden over mindere zaken referenda gehouden.

Jacques H. Berends

Zwolle