Zes keer toezicht houden

1. Surveillant Theo van Duivenvoorden (70) in de Universiteit Leiden. (Foto's Peter de Krom) Surveillant Dineke van Assen in de Universiteit Leiden. Foto; Peter de Krom Krom, Peter de

Voor veel studenten is de zomervakantie niet alleen maar ontspannen. Heb je namelijk niet al je tentamens in één keer gehaald, dan moet je in de zomer weer de boeken in. Vaak zijn de hertentamens aan het begin of het einde van de zomer. Zo zaten de tweedejaars studenten werktuigbouwkunde aan de Technische Universiteit Delft gisteren nog in de collegebanken voor hun hertentamen ‘Dynamica’.

Bij de hertentamens moet gesurveilleerd worden om fraude te voorkomen. Elke universiteit pakt dat anders aan. De Universiteit van Amsterdam doet het via een uitzendbureau, waar ook studenten ingeschreven staan. Zo surveilleerde Aileen Kennedy (27) tijdens haar studententijd.

In Leiden is er een surveillantenpoule van ongeveer zeventig man, die door een detacheringsbureau van de universiteit worden ingeroosterd. Bijna allemaal zijn het gepensioneerden, die vroeger in het onderwijs werkzaam waren.

Dit systeem is opgezet als kostenbesparing, vertelt Marga Brugman die de poule coördineert. Surveillerende docenten zijn namelijk duur vergeleken met 65-plussers. Bovendien is de poule volgens Brugman betrouwbaarder dan werken met uitzendkrachten. De gepensioneerden doen het namelijk niet voor het geld, maar voor het werk. „De mensen die zich aanmelden hebben echt affiniteit met het onderwijs”, zegt Brugman.

Voor de surveillanten verschilt het aantal werkuren per periode. Theo van Duivenvoorden werkt in drukke perioden wel 25 uur per week. Ria van Bergen surveilleert in rustige tijden maar twee keer per maand.

Er worden volgens Brugman de laatste twee jaar veel meer studenten voor fraude gepakt dan daarvoor. Vroeger werd er volgens haar vooral gefraudeerd bij studierichtingen waar studenten vaak minder bewust voor kozen, maar nu ziet ze ook vaak fraude bij inlootstudies.

Hoe de surveillanten moeten reageren als ze fraude doorhebben, verschilt per faculteit. Bij geneeskundetentamens moeten ze eerst de student attenderen op de fraude en dan de docent waarschuwen. Maar bij rechten is dit precies andersom. Een briefing vooraf is dus zeker noodzakelijk voor de surveillanten.

De docent van het vak moet voor inhoudelijke vragen overigens altijd aanwezig zijn bij tentamens.

Typische klachten over tentamens zijn geluidsoverlast en kou of hitte in de tentamenzaal. Aan de Vrije Universiteit doen sommige faculteiten tentamens in een grote tent, door studenten ook wel de ‘feesttent’ genoemd. De surveillanten worden in die tent ook wel ‘knokploegen’ genoemd.