Miss Peru provoceert in duivelspak

Bolivia dreigt Peru om een dans voor het Internationaal Gerechtshof te slepen.

Analisten plaatsen deze woede binnen de slechte relatie tussen La Paz en Lima.

Bolivia is deze week een internationale reclamecampagne begonnen om de duivelsdans op te eisen. De regering van het land heeft op de Spaanstalige nieuwszenders Telesur en CNN en español zendtijd gekocht om in een twintig seconden durend tv-spotje te betogen dat de ‘danza diablada’ oorspronkelijk uit Bolivia komt, en niet uit buurland Peru.

De carnavaleske dans is een typisch voorbeeld van een syncretisme: een religieuze mix van oude inheemse tradities en door de Spaanse kolonisatoren opgelegde rooms-katholieke gebruiken. De dansers zijn uitgedost met felgekleurde kostuums, en dragen maskers en satanshoorntjes.

De ‘Diablada’ speelt in Bolivia een hoofdrol tijdens het carnaval in de hoog in de Andes gelegen stad Oruro. Dit is het belangrijkste folkloristische evenement van het land, dat ook op een lijst staat van beschermde feesten van de Unesco, de culturele organisatie van de Verenigde Naties. Behalve in Bolivia wordt de dans echter ook opgevoerd over de grens in het Peruaanse en Chileense deel van Andes, tijdens respectievelijk de Fiesta de Candelaria en de Fiesta de la Tirana.

Over de oorsprong van de dans wordt al jaren getwist door de verschillende lokale gemeenschappen. De Boliviaanse regering mengt zich nu in dit debat in reactie op het optreden van Miss Peru Karen Schwarz tijdens de Miss Universe-verkiezingen, begin deze maand op de Bahama’s. Schwarz verscheen daar onder meer uitgedost als duiveldanser.

De Boliviaanse minister van Cultuur dreigde in reactie hierop Peru voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag te slepen. De Senaat in Bolivia heeft versneld een wetsontwerp in behandeling genomen om de dans als „onschendbaar nationaal cultuur erfgoed” aan te merken.

Volgens Peru is de dans van alle Aymara. Die inheemse bevolkingsgroep leeft al vele eeuwen in het gebied dat tegenwoordig Peru, Bolivia en Chili beslaat. Volgens Peru kan de dans daarom door geen van de drie buurlanden als een nationaal gebruik worden opgeëist. Bolivia stelt echter dat de dans als eerste in Bolivia is ontstaan en pas later in andere landen opdook.

Regionale analisten plaatsen de recente woede van Bolivia vooral binnen de huidige, slechte relatie tussen La Paz en Lima. De links-nationalistische en anti-Amerikaanse Boliviaanse president Evo Morales, zelf een Aymara, maakt regelmatig ruzie met zijn Peruaanse collega Alan García, die een klassiek rechts-liberaal beleid voert en een zo goed mogelijke relatie met Washington nastreeft.

Bewijs dat Bolivia’s woede politiek gemotiveerd is, vond de Peruaanse krant El Comercio in de archieven van Miss World. Drie schoonheidskoninginnen (allen uit Chili) namen reeds in de jaren tachtig in Diablada-pakjes deel aan deze wedstrijd. Destijds maakte Bolivia geen bezwaar; wel vaardigde het in 1990 een eigen miss af in duivelsuitdossing.

Bekijk de danza diablada in Bolivia en Peru via nrcnext.nl/links