'The Wire' te complex voor televisiekijker

In de laatste aflevering van deze rubriek voor de zomerstop vroeg ik me hardop af waarom het niet lukte om aan gedrukte en digitale media evenveel aandacht te schenken als aan televisie. Dat heeft met zuigkracht en dominantie in het publieke debat te maken. Niet meer dan 3 procent van de Nederlanders twittert, ruim 90 procent kijkt elke dag (even) televisie.

Ook het besluit om elke donderdag systematisch de opiniebladen te bespreken, is aan herziening toe. Ik blijf de bladen lezen en zal er regelmatig uit citeren, maar minder consequent.

Dat televisie ook zijn tekortkomingen kent, is een weinig verrassende conclusie. Ik realiseerde me de ongeschiktheid van televisie voor complexe uitingen pijnlijk, toen ik in mijn vakantie alle vijf seizoenen van de HBO-serie The Wire op dvd bekeek. In april, toen de BBC met de uitzending ervan begon, weinig later gevolgd door de digitale zender 13th Street, viel de veelgeprezen politieserie me na twee afleveringen een beetje tegen. Wat kan een mens zich vergissen...

Het bekijken van enkele afleveringen is een verwarrende ervaring, maar de complete zestig uren vormen een hecht weefsel van honderden personages, tientallen verhalen en vijf hoofdthema’s. De makers vergelijken hun serie zelf met een roman van Dickens. Qua omvang komt Balzac nog dichter in de buurt.

Alles grijpt in elkaar: de drugshandel, de politici, de vakbonden, het onderwijs, de media. Personages uit aflevering zeven kunnen anderhalf seizoen later terugkeren en als je niet goed hebt opgelet, mis je op z’n minst de finesses.

Van een televisiekijker kun je een dergelijke concentratie niet verwachten. Niet voor niets zijn de makers, ex-journalist David Simon en voormalig rechercheur Ed Burns, buitenstaanders in televisieland. Ze lappen alle dramatische wetten aan hun laars en kiezen consequent voor realisme en naturalisme. Het is belangrijker voor hen om te laten zien hoe het echt toegaat in de straten van Baltimore, in de haven, op het politiebureau en het stadhuis, dan dat ze de kijker hapklaar drama presenteren. Ze wonnen dan ook geen enkele Emmy en de kijkcijfers vielen ook tegen. Toch is iedereen die de moeite neemt om goed te kijken, van begin tot eind, enthousiast. Je voelt je deel van werelden die je nooit eerder zo gezien hebt en betreurt dat het is afgelopen.

Het vijfde en laatste seizoen is het beste. Een krant in economische problemen, The Baltimore Sun, laat zich op sleeptouw nemen door een bedenksel van enkele politiemensen en politici. Een verzonnen seriemoordenaar verkoopt kranten en verhoogt het politiebudget. Series als The Wire halen nooit zo’n goedkoop succes.