IRS wil zo veel mogelijk mensen nerveus maken

De Amerikaanse fiscus vroeg om 52.000 namen van Amerikanen met een rekening bij UBS, maar krijgt er 4.500. Toch rekent de IRS op een vloedgolf aan inkeerders.

Een jaar geleden vertelde een bankier van de Zwitserse bank UBS aan de Amerikaanse justitie hoe hij diamanten in tubes tandpasta smokkelde voor Amerikaanse cliënten. De meeste Zwitserse bankiers deden dit al jaren niet meer. Maar de dagen dat UBS-bankiers het deden, lijken nu ook definitief geteld.

Gisteren maakten de Amerikaanse belastingdienst en de Zwitserse regering bekend dat UBS voor de tweede keer dit jaar namen van Amerikaanse rekeninghouders gaat overdragen. In februari moest zij, mede door het tandpastaverhaal, 250 namen doorgeven. Ditmaal gaat het om 4.450 rekeninghouders, Amerikanen van wie de Internal Revenue Service (IRS) vermoedt dat zij met hulp van UBS de belasting ontdoken.

Hiermee krijgt het Zwitserse bankgeheim voor buitenlandse rekeninghouders de zoveelste gevoelige slag. De Amerikaans-Zwitserse deal geeft ook de strijd van de G20-landen tegen een aantal belastingparadijzen een impuls. Deze landen ontmoeten elkaar eind september weer in Pittsburg. Dit jaar zetten zij Zwitserland op een grijze lijst van belastingparadijzen. Nu doet Zwitserland verwoede pogingen daarvan af te komen door in rap tempo met diverse landen, waaronder Nederland, belastingverdragen te sluiten.

In februari moest UBS ook 780 miljoen dollar boete betalen wegens hulp bij belastingontduiking. Volgens een ouder verdrag tussen de VS en Zwitserland zijn Zwitserse banken volledig aansprakelijk als zij belastingontduikers onderdak bieden. Zelfs als die Amerikaan liegt tegen de bank, is de bank aansprakelijk. Vanwege dit systeem accepteerden veel vermogensbanken in Zwitserland al jaren geen Amerikanen meer. UBS deed dat nog wel.

Tegen 150 van de eerder overgedragen 250 personen heeft de IRS een onderzoek ingesteld. De namen van de 4.450 klanten die nu volgen, worden pas over drie maanden bekendgemaakt. Of het grote of kleine rekeninghouders zijn, wil de IRS niet zeggen. Dat is expres. Hoewel lang niet alle Amerikaanse rekeninghouders van UBS belastingontduikers zijn, wil de Amerikaanse belastingdienst zoveel mogelijk mensen in de rats laten zitten. Peter Zeidenberg van advocatenkantoor DLA Piper in Washington zei gisteren: „Dit moet een enorme impuls zijn voor rekeninghouders om zich vrijwillig te melden.” Amerika heeft, net als Nederland, een inkeerregeling. Afgelopen maanden was er al een grote stroom inkeerders, „nu wordt dat een absolute vloedgolf”.

Zwitserse politici doen alles om de deal als overwinning te verkopen. Minister van Justitie Eveline Widmer-Schlumpf is zelfs „gelukkig” en „opgelucht”. Ten eerste had de IRS in een Amerikaanse rechtzaak tegen UBS 52.000 namen van Amerikaanse rekeninghouders opgeëist. Daarvan hoeft maar een tiende te worden overgedragen. In ruil laten de VS de klacht tegen UBS vallen. De bank, die door de kredietcrisis toch al in problemen zit, hoeft geen boete te betalen en kan haar Amerikaanse vergunning behouden. Ten tweede heeft de Zwitserse regering, die de onderhandelingen met de Amerikanen voerde, de garantie gekregen dat de rekeninghouders in Zwitserland de overdracht van hun naam mogen aanvechten.

Insiders bevestigen dat de schade groter had kunnen zijn, voor UBS en voor Zwitserland. UBS is de grootste vermogensbeheerder ter wereld. De Amerikanen hadden de bank kapot kunnen maken. Zoals alle internationaal opererende banken is UBS afhankelijk van dollarrekeningen – wie de Zwitserse frank in een Brits pond wil omzetten, moet die frank naar dollars converteren en die weer naar ponden. Om dollarrekeningen te hebben, moet je een Amerikaanse vergunning hebben. Als deze zaak was geëscaleerd, had UBS die vergunning kunnen kwijtraken. Dat was dramatisch geweest.

Het gerucht gaat dat de Amerikanen UBS met 4.450 namen laten „wegkomen” wegens de bijzondere banden tussen beide landen. Zo neemt Zwitserland Amerikaanse belangen waar in landen als Iran. De vrijlating van een Amerikaanse journaliste in Teheran, deze zomer, zou door Zwitserse bemiddeling zijn bewerkstelligd.

Maar dan nog trekken de Amerikanen verreweg aan het langste eind. Wéér slaat de IRS een gat in het Zwitserse bankgeheim. De boodschap is: oppassen, we doen het zo weer. Ingewijden twijfelen daar niet aan. Samen met de hyperactieve Franse en Duitse belastingdiensten drijft de IRS de Zwitsers steeds verder in de hoek.

Het vermoeden is wel dat de IRS UBS voorlopig met rust laat. Zwitserland krijgt een jaar om met de 4.450 UBS-klanten de zaken af te handelen. Aan het eind van de rit laten de Amerikanen de klacht tegen UBS definitief vallen. Intussen zal de IRS haar pijlen op andere banken in Zwitserland richten.

IRS-directeur Douglas Shulman refereerde gisteren expliciet aan „andere financiële instanties”. UBS stond als de meest roekeloze bank bekend. Maar ook UBP en in mindere mate Julius Bär doen veel zaken in de VS en zijn kwetsbaar. Kleinere banken hebben minder te vrezen. Die zijn al jaren geen partij voor de IRS. Zij wagen zich niet aan riskante constructies voor Amerikaanse klanten. En al helemaal niet met tubes tandpasta.

Breaking Views: pagina 14