Geldmachine voor goede doelen

Van Goede Doelen en Loterijen. Een biografie van de stichting Algemene Loterij Nederland Auteur: Ben Schmitz Uitgever: Valkhof Pers, Nijmegen 2009, ISBN 9789056253028, te bestellen bij het Oranjefonds door 16 euro over te maken op giro 888444, ten name van Oranje Fonds in Utrecht ovv ‘boekje ALN’. Grote-giftenwerving in 60 minuten voor non-profit bestuurders en directiesHans van der Westen en Nienke TeunissenUitgeverij: Walburg Pers, Zutphen 2009, ISBN 9789057306389, 19,50 euro.

In 1444 financierde het Zeeuws-Vlaamse Sluis de bouw van de stadspoorten en vestingwerken met een loterij, schrijft Ben Schmitz in Van goede doelen en loterijen. In die tijd waren loterijen het domein van stadsbestuurders die burgers met dit slimmigheidje een extra belasting oplegden.

Schmitz, die meer dan dertig jaar bestuurslid was van de stichting Algemene Loterij Nederland (ALN), heeft niets op met het cynisch pragmatisme van de middeleeuwse stadsbestuurders. Voor hem zijn loterijen een manier om geld in te zamelen voor ‘het goede doel’.

De geschiedenis van de BankGiro Loterij, die door de ALN namens de aangesloten hulporganisaties wordt georganiseerd, begint volgens Schmitz in 1970. In dat jaar krijgen de organisatoren van liefdadigheidsloterijen, met klinkende namen als Stichting Katholieke Noden, een vergunning voor het houden van toen nog een giroloterij. Pas in 1978 sloten de banken zich aan. Om de vergunning te krijgen, hadden de organisaties in het jaar daarvoor gezamenlijk de ALN opgericht. De loterij groeide in de daarop volgende decennia uit tot een groot succes met meer dan 800.000 deelnemers in 2009.

Idealistische strijders actief in de vergadercircuits van het Nederlandse poldermodel hebben volgens Schmitz het succes van de BankGiro Loterij mogelijk gemaakt. Zijn boek is daarom vooral een hommage aan de bestuurders van de ALN. Zo is er Alfred van Emden die tijdens de Tweede Wereldoorlog enkele jaren in een Duits concentratiekamp zat. Volgens Schmitz zou hij daar besloten hebben zich de rest van zijn leven te wijden aan de humanitaire hulpverlening. En dus werkte Van Emden jarenlang voor het Nederlandse Rode Kruis, van waaruit hij betrokken raakte bij de liefdadigheidsloterijen.

Voor Hans van der Westen en Nienke Teunissen draait geld inzamelen voor het goede doel om de juiste strategie. Niet om heldendom en idealisme, zoals bij Schmitz. Hun boek ‘Grote-giftenwerving in 60 minuten’ staat vol met Engels managersvocabulaire als ‘winnersteam’ en ‘capital campaign’. Zij willen antwoord op de vraag: „Hoe haal ik in één klap het meeste geld binnen?” Daarbij hebben de twee auteurs zich nadrukkelijk laten inspireren door de Amerikaanse goededoelensector.

Uit het vlot geschreven boek blijkt dat de wereld van de fondsenwerving anno 2009 veel complexer is dan in de tijd dat Haagse heren als Van Emden zich op de goededoelenloterij stortten. Zo adviseren de auteurs om te lobbyen bij sponsors en te praten met bedrijven die goed willen doen, ‘corporate giving’ wordt dat genoemd. En vergeet niet ook met de overheden – gemeente, Rijk provincie – te praten. Daar liggen vaak aantrekkelijke projectsubsidies klaar.

Ken je geldgever, is het devies van Van der Westen en Teunissen. En dus wijden zij ook een hoofdstuk aan de psychologie van de grote, particuliere donateur. Hun advies: verdiep je zo veel mogelijk in de potentiële donateur en ga vervolgens het gesprek aan.

De BankGiro Loterij waarvan Schmitz de geschiedenis met zo veel toewijding beschrijft, komt ook voor in het boek van Van der Westen en Teunissen. Maar de toegang tot deze fondsen is volgens de twee sponsorspecialisten niet gemakkelijk. Want hoe bruikbaar de Amerikaanse methodes volgens Van der Westen en Teunissen ook zijn, bij de Nederlandse loterijen moet traditiegetrouw worden gepolderd.