Bacterie perst zich door kanaaltje

Bacteriën zijn leniger dan gedacht. Om door een heel smalle spleet te gaan maken ze zichzelf plat, en delen ze zich net zolang tot ze er aan de andere kant uitkomen. Delftse onderzoekers beschrijven het gedrag deze week in de Proceedings of the National Academy of Sciences.

Dat bacteriën door verbazingwekkend smalle poortjes en kanaaltjes kunnen was al bekend, maar hoe ze dat doen wist nog niemand. De onderzoekers stopten twee heel gewone soorten bacteriën in kleine met vocht gevulde kamertjes, verbonden met kanaaltjes van minder dan een micrometer. E. Coli en B. subtillis zwommen soepel door buisjes met een omtrek die maar een fractie groter was dan hun omvang. E. coli bleek daarnaast nog iets specialers te kunnen wat niet eerder was vertoond: wanneer hij in buisjes smaller dan hijzelf vast kwam te zitten maakte hij zich plat en begon te groeien en te delen. Zo schoof hij steeds verder op, tot aan de uitgang van het kanaaltje.

Opvallend was dat de celwanden van de platgedrukte bacteriën allerlei gaten begonnen te vertonen, zonder dat de bacteriën stierven. Onderzoeksleider Cees Dekker denkt dat de platte bacterie geen celwand nodig heeft, omdat het kanaaltje de nodige stevigheid geeft. „Dat zou zelfs betekenen dat bacteriën in smalle kanaaltjes resistent zijn tegen antibiotica. Die maken juist de celwand kapot.”

De Delftse vinding heeft praktische gevolgen: pacemakers en ook waterfilters hebben poriën met een diameter die bacteriën moet tegenhouden. Die moeten misschien kleiner.