Huisvlijt in glijvlucht

Het vouwen van papieren vliegtuigjes is geen kinderspel. Heuse wereldrecords en wetenschappelijke reputaties staan op het spel. In Rotterdam is een overzichtstentoonstelling.

Ufo, ontwerp Campbell Morris Foto’s Caroline Dijk Dijk, Caroline

In het restaurant van de Centrale Bibliotheek van Rotterdam kijkt niemand op wanneer Harry Hoek een dun velletje papier op de onderlip zet en er overheen blaast. Hij geeft een demonstratie van het aerodynamische principe van het vliegen. Het papiertje, dat eerst als een servet voor de borst hangt, komt omhoog en blijft horizontaal wapperen. „Dit principe is voor luchtreuzen en vliegtuigjes van papier hetzelfde”, zegt hij.

Tentoonstellingmaker Hoek heeft zojuist circa honderd papieren vliegtuigjes laten zien. Elk vliegtuigje is gevouwen uit een A4-tje. In de hal van de Centrale Bibliotheek schommelen ze aan ijzerdraadjes boven vijf vitrines. In de vitrines wordt vouw voor vouw gedemonstreerd hoe de vliegtuigjes in elkaar steken: voor elke vouw een apart velletje kleiner papier (formaat notitieboekje). Voor sommige vliegtuigjes zijn dat minder dan tien vouwen, voor andere meer dan dertig.

De tentoonstelling is de spin off van een advertentie uit 1966. In The New York Times verschenen op dezelfde dag, zondag 12 december, twee paginagrote advertenties. De ene was een pleidooi van Lockheed voor een supersonisch passagiersvliegtuig. In de andere nodigde het tijdschrift Scientific American de lezers uit om deel te nemen aan de eerste International Paper Airplane Competition.

De VS verloren de aanbesteding van het supersonische passagiersvliegtuig. De andere wedstrijd was een succes: bijna 12.000 inzendingen uit 29 landen. De belangstelling voor het papieren vliegtuig is nooit meer geluwd. Locale en landelijke wedstrijden, wereldkampioenschappen en honderden publicaties.

Dit jaar vond het wereldkampioenschap plaats in Salzburg, georganiseerd door sportdrankenfabrikant Red Bull. Voorronden meegerekend deden duizenden mensen uit 86 landen mee. Er waren drie categorieën: Brazilië hield zijn vliegtuig het langst in de lucht, Japan wierp het verst en de Kroaten hadden de fraaiste vlucht.

Dit jaar zijn geen wereldrecords gebroken.

Het wereldrecord voor de langdurigste vlucht is met 27,6 seconden nog steeds stevig in handen van Paul Blackburn (USA, 1988). Het record voor de langste afstand berust met 63,19 meter bij Stephen Krieger (USA, 2003).

Op de eerste verdieping van de bibliotheek is op een beeldscherm te zien hoe Paul Blackburn aan het werk is bij het vestigen van zijn wereldrecord. Zijn vliegtuigje is afgeleid van het eenvoudigste type, de Basic Square (11 vouwen). Met een krachtige worp, waarvoor hij drie maanden heeft geoefend, gooit hij het vliegtuigje ongeveer 20 meter recht omhoog.

Blackburn is in het dagelijkse leven vliegtuigbouwkundig ingenieur en werkt op de Eglin Air Force Base in Florida.

Daar doet hij onderzoek naar kleine, onbemande air vehicles.

Voor militaire doeleinden.

Tentoonstelling in de Centrale Bibliotheek van Rotterdam, Hoogstraat 110, duurt nog tot donderdag 27 augustus. Informatie: 010-2816114

Bekijk de fladdervlucht van Blackburns record op nrc/achterpagina (Paper Airplane Guinness Record YouTube)