De molen draait bijna niet

Andries Veloo (60)

Werk: Vrijwillig molenaar op de Lagenwaardse wipmolen bij KoudekerkOpleiding: Elektrotechnisch opzichter. Diploma vrijwillige molenaar

Brutomaandsalaris: 0 euro, vrijwilligerVakantie: Een midweek naar Loenen op de Veluwe

Is het werk van een molenaar ’s zomers anders dan ’s winters?

„Vroeger draaide een molenaar in de zomer bijna niet, omdat er minder regen valt en het land veel kan opnemen en er veel verdampt. In de winter moest je juist veel malen om de polders droog te krijgen. Tegenwoordig zijn veel molens daar niet meer voor nodig, er zijn gemalen die dat doen. Er staat hier ook een elektrisch gemaal, maar die heeft niet genoeg capaciteit en ik probeer het te ontzien. Deze molen komt uit een andere polder, daar moest hij weg voor de HSL, en is hier in 2003 neergezet. Ik draai ook ’s zomers, maar het is dan anders. Bij dezelfde windsnelheid zit er ’s zomers minder lucht in de wind dan ’s winters. In de winter heb je meer trekkracht. Per jaar draai ik ongeveer 1.500 uur, daarmee bespaar ik ongeveer 600 uur malen van het gemaal, dat is dus een besparing van 13.000 kilowatt.”

U moet dus altijd het weer goed in de gaten houden?

„Ik stap ’s morgens uit bed en kijk als eerste naar het kleine windmolentje dat ik hier op een hek heb staan. Ik weet dan de richting en als hij dertig omwentelingen per minuut maakt, dan weet ik dat ik dat de wind het sterk genoeg is om te draaien. Dan krui ik met het rad de molen op de wind, dat is een flinke klus. Goed uitzicht is belangrijk om het weer aan te zien komen. In de zomer heb je regelmatig last van zeewind, vooral dichtbij de kust. Boven land stijgt de lucht door opwarming van het land, boven zee daalt de lucht, doordat zeewater een lagere temperatuur heeft, waardoor de wind vrij plotseling van bijvoorbeeld zuidwest naar noord kan draaien. Dat is erg lastig, omdat de molen dan ineens achteruit gaat draaien en daar is de molen niet voor gemaakt.”

Kan een molenaar eigenlijk op vakantie?

„Ik kan hem stilzetten en dan doet het gemaal alles, maar ik probeer in de zomer elke dag toch vier uur te draaien. Ik ben vrijwillig molenaar, dus ik hoef niet te draaien, maar ik heb hier ook beesten dus ik ga niet vaak lang weg. Volgende maand ben ik een midweek weg en dan komt een leerlingmolenaar van me hier in huis. Er zijn nog een aantal semi-beroepsmolenaars bij ons in het hoogheemraad. Zij hebben met hun baas de afspraak dat ze weg mogen van hun werk om te malen als het moet.”

Leendert van der Valk

Deze zomer elke week op deze plek een interview met iemand wiens werk in de zomer verandert.