Beheer pensioen blijft ver achter bij de markt

Nederlandse pensioenfondsen hebben vorig jaar 16 miljard euro extra verloren doordat ze over een breed front slechter hebben gepresteerd dan de financiële markten. De verliezen komen bovenop de ‘reguliere’ beleggingsverliezen van zo’n 85 miljard euro, die de pensioenfondsen opliepen in de beurspaniek van eind 2008.

Dat blijkt uit een analyse van de jaarverslagen van meer dan dertig van de grootste pensioenfondsen. Als gevolg van de extra verliezen moesten pensioenfondsen harder ingrijpen met premieverhogingen en bevriezing van pensioenen om hun financiële positie op orde te krijgen.

Minister Donner (Sociale zaken, CDA) benoemt op korte termijn een commissie van deskundigen die het beleggingsbeleid van de pensioenwereld onder de loep zal nemen. De Nederlandsche Bank, de pensioentoezichthouder, heeft onlangs een gedetailleerd onderzoek afgerond naar het beleggingsbeleid van tien pensioenfondsen, maar wil de uitkomsten daarvan niet openbaar maken.

Pensioenfondsen hadden begin 2008 beleggingen van 700 miljard euro. Zij mikken op het evenaren of het verbeteren van de graadmeters van de financiële markten.

De meeste fondsen besteden het beleggen uit aan binnen- en buitenlandse vermogensbeheerders. Om genoeg rendement te maken, beleggen zij onder meer in aandelen, obligaties, vastgoed en bedrijven buiten de beurs.

De vermogensbeheerders moeten de beursgraadmeters proberen te verslaan en zo meer geld verdienen voor het pensioenfonds. Met het extra rendement kunnen de premies voor werkgevers en werknemers omlaag en kunnen de pensioenen verhoogd worden met de inflatie. Vorig jaar presteerden talloze fondsen echter slechter dan de markt. Dat heeft geleid tot grote ontevredenheid bij de pensioenfondsen over hun vermogensbeheerders. Talloze fondsen hebben hun contracten met hun vermogensbeheerders beëindigd of overwegen dat te doen.

De extra tegenvallers zijn veroorzaakt door allerlei missers: te veel aandelen gekocht, de verkeerde aandelen gekocht (zoals Fortis), te veel obligaties van met name banken en verzekeraars gekocht. Ook het bankroet van zakenbank Lehman Brothers en de fraude van Madoff pakten nadelig uit voor sommige fondsen. En de spreiding van risico’s over meerdere markten bleek niet te werken. „Vorig jaar zag je juist dat al die deelmarkten elkaar besmetten”, zegt directeur Toine van der Stee van het KLM Vliegerspensioenfonds, dat de markt wel versloeg.

De pensioenwereld vindt dat zij gezien het langetermijnkarakter van de beleggingen en verplichtingen niet op de resultaten van een jaar beoordeeld mag worden. „De resultaten van vorig jaar lagen meer aan de markten dan aan de mensen”, zegt hoogleraar finance Jaap Koelewijn (Nyenrode).

Pensioenen: pagina 12