Is lachen gezond? Ja, net als een eindje fietsen

Lachyoga is bedacht door een Indiase arts en zou goed zijn tegen depressies.

Geert van de Vijver brak als gediplomeerd lachinstructeur het wereldrecord lachen.

Geert van de Vijver mag zich sinds enkele weken de trotse eigenaar noemen van een wereldrecord. De ‘lachtherapeut’, zoals deze Belgische lachyoga-instructeur ook wordt genoemd, stond eind juli voor een publiek van 30.000 festivalbezoekers van het Zwarte Cross Festival om ze met lachstimulerende oefeningen aan het lachen te krijgen. Hij geeft het toe: een enorme massa bierdrinkende Achterhoekers die eigenlijk wachten op de Nederlandse rockgroep Jovink, is niet het makkelijkste publiek om yoga mee te doen (na een paar minuten gooit het publiek met hooi en roept om de hoofdact), maar het is hem toch gelukt. Het is de grootste groep die gezamenlijk aan het lachen is gebracht.

Lachyoga draait om lachen zonder reden en is bedacht door een Indiase arts, Madan Kataria, die beweert dat het helpt tegen depressies. In het geval van astma, maagzweren of angstklachten zou de genezing volgens de lachgoeroe kunnen zitten in simpelweg regelmatig lachen. Het bleek een groot succes, inmiddels zijn er meer dan zesduizend lachyogaclubs in meer dan zestig landen.

Geert van de Vijver mocht zich na een cursus in 2006 bij Kataria gediplomeerd lachyoga-instructeur noemen. Ook Van de Vijver herhaalt het sindsdien vaak: lachen is gezond. Maar is dat eigenlijk ooit bewezen?

Het wetenschappelijke gebied dat zich daarmee bezighoudt, heet gelotologie, ofwel de wetenschap van de lach. Voorzitter van de International Society for Humor Studies (ISHS), de Britse socioloog Christie Davies, vindt lachyoga onzin. „Je kunt net zo goed een eindje fietsen. Daar voel je je ook beter door. Het is helemaal niet bewezen dat er endorfinen vrijkomen bij lachen of neplachen.”

Sibe Doosje, de enige wetenschapper die in Nederland bezig is met de effecten van humor op de geestelijke gezondheid, gaat niet zo ver als Davies in het afschrijven van lachyoga. „Het is”, zegt Doosje, „een prima methode om je te ontspannen.” Maar hij pleit voor voorzichtigheid met zogenaamde wijsheden als ‘lachen is gezond’. Dat kun je niet zomaar zeggen, volgens hem. Of lachen een positief effect heeft op de fysieke gezondheid is helemaal nog niet overtuigend bewezen. Ook niet dat er bij een lachsessie endorfinen vrijkomen die helpen bij pijnbestrijding. Doosje, gezondheidspsycholoog aan de Universiteit van Utrecht, is op dit moment bezig met een onderzoek naar de relatie tussen humor en de fysieke gezondheid.

ISHS-voorzitter Davies vertelt hoe het lachen-is-gezondverhaal de wereld is in geholpen: het is een verdienste van de Amerikaan Norman Cousins. Deze journalist leed in de jaren tachtig aan een ernstige vorm van reuma, er werd hem verteld dat hij niet lang meer te leven had. Hij besloot het ziekenhuis te verlaten en in een hotel zelf aan zijn genezing te werken. Zijn enige medicijnen bestonden uit veel vitamine C en humor. Aan de lopende band probeerde hij zichzelf aan het lachen te maken met grappige boeken, films van de gebroeders Marx en anekdotes van zijn vrienden. Hij merkte hoe daardoor de pijn verminderde en hij steeds beter sliep. De symptomen van de ziekte namen af. Toen hij er in 1979 het boek The Anatomy of an Illness aan wijdde, begonnen wetenschappers te onderzoeken of het echt mogelijk is dat lachen een mens beter kan maken. En daar zijn ze, volgens Doosje, nog steeds niet over uit. Een van de bevindingen van de talrijke onderzoeken naar de relatie tussen humor en gezondheid, die vooral in de Verenigde Staten worden gedaan, is dat mensen met een goed gevoel voor humor tijdelijk een wat sterker immuunsysteem bezitten.

Wat ook zeker is, zegt Doosje, is dat je ontspannen raakt van een potje lachen, wat ervoor zorgt dat je je voor even minder bewust bent van eventuele pijnen. „Maar dat lachen je van een ziekte kan genezen is nog altijd onbewezen.”

Geert van de Vijver is op de hoogte van alle wetenschappelijke kanttekeningen die worden geplaatst bij de effecten van lachyoga. „Ik beweer niet dat een lachsessie je problemen zal oplossen, maar de oefeningen helpen wel om positiever naar het leven te kijken. En lachen is bovendien calorieverbruikend.”

Volgens Amerikaanse onderzoekers verbruik je door een kwartier per dag flink te lachen zoveel meer calorieën, dat je er jaarlijks twee kilo van kunt afvallen. Intern joggen, noemt de Amerikaanse gedragswetenschapper William F. Fry het wanneer iemand in een flinke lachbui raakt. Er worden veel spieren gebruikt, Vijftien alleen al in het gezicht. Op een dag 100 tot 200 keer lachen, rekende Fry ooit uit, komt qua oefening overeen met tien minuten roeien.

Bekijk beelden van een lachyogasessie via nrcnext.nl/links. De site van Geert van de Vijver: delachvanvlaanderen.be