Er lopen weer uitzendkrachten bij Heembeton

Door de recessie hebben producenten van bouwmaterialen het moeilijk. Heembeton in Lelystad rekent desondanks op een groeiende vraag naar prefabbeton.

Het gieten van prefab betonelementen bij Heembeton in Lelystad. (Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer) Betongieten bij Heembeton in Lelystad Foto NRC H'Blad Maurice Boyer 17-7-2009 Boyer, Maurice

Robotarmen schieten heen en weer in de fabriekshal. Ze schroeven met millimeterprecisie staal op staal. De robots van Heembeton in Lelystad bouwen gietmallen, waarin beton wordt gestort. Het resultaat: prefabwanden en gevels, nauwkeurig naar de bouwtekening gegoten zodat ze gemakkelijk en snel op de bouwplaats geassembleerd kunnen worden. Inclusief meegegoten wandcontactdozen en voorgemonteerde kozijnen. „We proberen vooruit te denken, om de aannemer zoveel mogelijk te ontlasten”, zegt algemeen directeur Alfred Heij van Heembeton.

Heembeton is onderdeel van CRH, de grootste betonproducent van Europa. De Ierse multinational in bouwmaterialen haalde in 2008 nog een omzet van 20 miljard euro, maar heeft nu veel last van de crisis. De activiteiten van CRH zijn gespreid. Het concern produceert een breed scala aan bouwmaterialen en bezit daarnaast ook ketens van doe-het-zelfwinkels als Gamma. Maar alle activiteiten zijn afhankelijk van de bouwsector. In de eerste helft van dit jaar daalde de winst van CRH met 40 procent. De omzet van Heembeton zakte in de eerste helft van 2009 met 15 procent. „De grootste klappen vielen in de eerste drie maanden”, zegt Heij. „Toen lag de productie hier zo laag, dat we alle uitzendkrachten naar huis moesten sturen en vaste krachten hebben moeten ontslaan.” De laatste maanden gaat het beter, zegt Heij. „Er zijn een paar projecten opgeschoven, waardoor we nu zelfs op zaterdag moeten produceren.” Er lopen ook weer uitzendkrachten rond bij het bedrijf. „Maar die kunnen we onmogelijk allemaal continu aan het werk houden. Of projecten doorgaan blijft erg onzeker. Onze planners proberen het werk een beetje te spreiden.”

Prefab is relatief duur. De goedkoopste wanden bij Heembeton kosten zo’n 800 euro om te maken. Inclusief vloeren en montagekosten komen de kosten van een prefabnieuwbouwhuis neer op circa 15.000 euro, zo’n 10 procent van de verkoopprijs. Heembeton is een van de grootste producenten van wanden van prefabbeton wanden en gevels in Nederland. De fabriek produceert rond de 750 wanden en gevels per week – goed voor ongeveer 75 huizen.

Het karkas van de meeste nieuwbouwwoningen bestaat uit beton of kalkzandsteen. Ongeveer een kwart van alle nieuwbouwwoningen wordt ter plekke gestort. Slechts een op de tien nieuwbouwwoningen wordt met prefabelementen gebouwd. Kalkzandsteen is goedkoop, maar er gaan veel manuren zitten in het verlijmen van de blokken tot woningen. Nu aannemers en ontwikkelaars steeds meer bouwprojecten stilleggen, vallen er grote klappen bij toeleveranciers. De productie bij Nederlandse kalkzandsteenproducenten was de eerst helft van dit jaar 40 procent lager.

Dat bouwprojecten kleinschaliger worden biedt kansen voor producenten van prefabbeton. Beton ter plekke storten is pas rendabel vanaf een stuk of zeventig woningen. Bij kleinere projecten is het aantrekkelijk om over te stappen op het per woning wat duurdere, maar al vanaf één woning leverbare prefabbeton.

Het werken met robots heeft bij Heembeton de kosten voor het maken van de gietmallen flink verlaagd. De weg van bouwtekening naar op de bouwplaats afgeleverde betonelementen wordt steeds korter, zegt directeur Heij.

Intussen achtervolgen de gevolgen van de eerste helft van het jaar de prefabfabriek. Omdat er geen werk was ontsloeg Heij zes werknemers, zonder de vakbonden te raadplegen. Hij heeft de werknemers een regeling aangeboden, maar volgens bestuurder Janwillem Compaijen van FNV Bondgenoten had hij conform de cao eerst met de bonden moeten overleggen. FNV Bondgenoten lag eerder dit jaar ook overhoop met kalkzandsteenproducent Calduran Het Anker in Kloosterhaar, ook een dochter van CRH. Pas nadat de vakbond met acties had gedreigd, sloot Heij alsnog een sociaal plan af met de bonden.

Heij reageert: „Het gaat hier om zes medewerkers, op de 160. Onze werknemers die lid zijn van FNV en CNV, hadden geen bezwaar.”

Heij verwacht dat het marktaandeel van prefab in de woningbouw de komende jaren blijft groeien: „Wij zetten met vijf man acht tot tien woningen per week neer. Kalkzandsteenploegen halen vier, hooguit zeven huizen per week. Dat is veel arbeidsintensiever.”

Heij verwacht dat de vraag naar prefabbeton verder zal stijgen. „Door de crisis verdwijnen veel ervaren vaklui. Ouderen vertrekken, jongeren zoeken ander werk. Veel expertise is dus straks weg, zowel in het stortwerk als in de kalkzandsteenbouw. En over twee jaar moet er toch weer gebouwd worden, en flink ook.”