Architect van zonneschijnpolitiek

Kim Dae-jung bracht het van mensenrechtenactivist tot president. Ontvoerd door de geheime dienst van zijn land, later winnaar van de Nobelprijs.

Kim Dae-jung in 2000 (Foto Reuters) South Korean President Kim Dae-Jung addresses a news conference in Berlin in this March 10, 2000 file photo. Former president Kim has died, Yonhap reported August 18, 2009. Photo taken March 10, 2000. REUTERS/Arnd Wiegmann/Files (GERMANY POLITICS OBITUARY) REUTERS

SEOUL, 18 AUG. - In het laatste jaar van zijn leven leek er van zijn politieke erfenis en zijn ideaal van vreedzame coëxistentie op het Koreaanse schiereiland weinig meer over. De twee Korea’ s stonden weer eens met getrokken messen tegenover elkaar. De zonneschijnpolitiek van de Zuid-Koreaanse oud-president Kim Dae-jung, vandaag op 85-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Seoul aan een hartaanval overleden, had afgedaan. Vooral in het Blauwe Huis, het presidentiële paleis, waar sinds vorig jaar de conservatieve president Lee Myung-bak afrekent met de zijns inziens softe politiek tegenover Noord-Korea.

Kims overlijden – het is voor de Koreanen de tweede slag in korte tijd na de zelfmoord in mei van Kims opvolger en geestverwant Roh Moo-hyun – komt op een moment dat de spanningen tussen Noord- en Zuid-Korea weer wat lijken af te nemen. Het stalinistische regime in Pyongyang heeft de deur weer op een kier gezet voor familiebezoeken en voor zakelijk verkeer naar het gemeenschappelijke industriecomplex Keasong. Juist dat complex, dat door de spanningen over de nucleaire ambities van Pyongyang met sluiting werd bedreigd, was een van de grote symbolen van Kims ontspanningspolitiek.

Het absolute hoogtepunt in de loopbaan van Kim Dae-jung, president van 1998 tot 2003, was zijn baanbrekende bezoek in 2000 aan de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il. Na de top kwam er economische samenwerking van de grond en kwamen er begeleide ontmoetingen voor Noord- en Zuid-Koreaanse familieleden die elkaar sinds 1953 niet meer hadden gezien.

Het leverde hem in dat jaar de Nobelprijs voor de Vrede op, waarmee internationaal ook respect werd uitgedrukt voor zijn onvermoeibare gevecht voor mensenrechten en zijn strijd tegen de dictatuur.

De top met Kim Jong-il zou later onderwerp worden van een groot schandaal. De Zuid-Koreanen bleken de ontmoeting in Pyongyang te hebben gekocht met 100 miljoen dollar cash voor het stalinistische regime.

Kim Dae-jung was een exponent van de jonge, liberale generatie die zich verzet had tegen de autoritaire staat die Korea in de jaren zestig en zeventig was. Het was de tijd van sterke man Park Chung-hee, aan de macht gekomen door een militaire staatsgreep en in 1979 vermoord door het hoofd van de geheime dienst. De tijd ook dat Zuid-Korea zich ontwikkelde tot een Aziatische Tijger met sterke welvaartsgroei.

Mensenrechtenactivist Kim Dae-jung ondervond de repressie aan de lijve. In 1973 werd hij door Zuid-Koreaanse geheim agenten ontvoerd in Tokio waar hij in ballingschap leefde.

Kim werd later veroordeeld tot de doodstraf toen in de zuidwestelijke stad Kwangju een volksopstand was uitgebroken tegen de militaire dictatuur met honderden, mogelijk duizenden doden. Kim kreeg daar de schuld van. Onder druk van de VS werd de straf nooit uitgevoerd.

Als president kreeg Kim Dae-jung waardering voor zijn aanpak van de Aziatische financiële crisis. Maar zijn grote project was de toekomstige hereniging van Korea „de tweede bevrijding van onze natie”, na de bevrijding van het Japanse kolonialisme.