Vrouwen optie in kabinet Iran

Iran krijgt mogelijk voor het eerst sinds 1979 vrouwelijke ministers. President Ahmadinejad doet met dit plan weer van zich spreken.

Al weken gaan er geruchten over wie de nieuwe ministers in het tweede kabinet van de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad zullen worden. Gisteren maakte hij zijn eerste, ook voor sommige van zijn conservatieve medestanders controversiële benoemingen bekend: er komen zeker drie vrouwen op ministersposten, vertelde hij glunderend op de staatstelevisie.

Het is voor het eerst sinds de islamitische revolutie van 1979 dat er mogelijk vrouwen in het kabinet worden benoemd; alleen waren er sinds 1997 vrouwelijke vice-presidenten. Met de nominaties – die nog moeten worden goedgekeurd door het Iraanse parlement – doet Ahmadinejad in principe een populaire zet. Maar tegelijkertijd zijn de twee vrouwen wier namen nu bekend zijn, verstokte aanhangers van de president en zijn omstreden beleid.

Voor gezondheidszorg stelt hij de 50-jarige Marzieh Vahid Dastgerdi voor, een gynaecoloog. Als het aan de president ligt, komt het parlementslid Fatemeh Arjorlu op Welzijn en Sociale Veiligheid. Beide vrouwen dragen de in Iran traditionele zwarte omslagdoek, de chador. De naam van de derde vrouwelijke kandidaat is nog niet bekend. Woensdag moet het parlement, dat de kandidaten moet goedkeuren, alle namen hebben.

„We maken onze cirkel zo wijd mogelijk”, zei de president op de staatstelevisie over zijn nieuwe kabinet. Veel van zijn tegenstanders zeggen vaak dat Ahmadinejad zich omringt met een kleine groep vertrouwelingen, tot nu voornamelijk mannen. „We gebruiken alleen de beste mensen, die ook teamspelers moeten zijn,” verklaarde Ahmadinejad gisteren.

Ahmadinejad doet wel vaker van zich spreken met opvallende acties. In 2005, toen hij net was begonnen aan zijn eerste termijn verbaasde Ahmadinejad vriend en vijand door te zeggen dat vrouwen voetbalwedstrijden moesten kunnen bezoeken. In Iran mogen alleen mannen naar voetbalstadions, waar volgens geestelijken vunzige taal wordt gebruikt die ongeschikt is voor vrouwenoren.

Vanuit Qom, het centrum van de Iraanse shi’itische geestelijkheid, werd dan ook woest gereageerd op het plan, dat direct werd afgeloten. Vrouwen mogen nog steeds geen stadions bezoeken.

Veel geestelijken hebben het idee dat Ahmadinejad en zijn vertrouwelingen in het geheim uit zijn op ondermijning van hun religieuze macht. Verscheidene ayatollahs gaven in de verkiezingen hun steun aan zijn belangrijkste uitdager, Mir Hossein Mousavi, die een groot deel van het establishment vertegenwoordigde dat decennialang de macht uit maakten in Iran

Met name de nominatie van Ajorlu is een indicatie dat Ahmadinejad veel geestelijken – afgezien van opperste leider ayatollah Ali Khamenei – niet tot zijn kamp rekent. Ajorlu werd een paar maanden geleden veroordeeld tot 4,5 jaar gevangenisstraf wegens hulp aan Abbas Palizdar. Deze ambtenaar en Ahmadinejad-aanhanger gaf in 2008 twee publieke toespraken waarin hij talloze geestelijken en hun families beschuldigde van corruptie. Vooral de machtige ayatollah Ali Akbar Hashemi Rafsanjani moest het ontgelden.

Veel geestelijken reageerden woedend, vooral toen bleek dat Palizdar deel uit maakte van de speciale parlementscommissie die economische corruptie onderzoekt. Hij was daar geïntroduceerd door Ajorlu.

Ahmadinejad ontkende iedere relatie met Palizdar, maar tijdens de rechtstreekse televisiedebatten voorafgaande aan de presidentsverkiezingen van 12 juni, deed hij een soortgelijke aanval op Rafsanjani en andere geestelijken door hun kinderen voor corrupt uit te maken.

Dat juist Ajorlu – die wegens haar parlementaire onschendbaarheid nooit haar straf heeft hoeven uitzitten – nu door hem voor een kabinetspost is uitverkoren, is voor velen een aanwijzing dat Ahmadinejad zijn strijd met bepaalde groepen geestelijken niet heeft opgegeven.

De Iraanse autoriteiten hebben een Franse docente, Clotilde Reiss, die van spionage wordt beschuldigd, op borgtocht uit de gevangenis vrijgelaten. Volgens een Franse bekendmaking is Reiss er goed aan toe en zal ze hangende een gerechtelijke uitspraak in de Franse ambassade verblijven.

Achtergronden en reportages op nrc.nl/iran