'Ludieke acties' Vlaanderen in Scheldekwestie

Geen mossels meer eten omdat Nederland de route naar Antwerpen niet uitbaggert is half-serieus, maar de Vlaamse woede is wel degelijk echt.

Het hele afgelopen weekend liep Annick De Ridder, Vlaams parlementslid voor de liberale Open Vld, langs restaurants in de Antwerpse binnenstad. Ze deelde folders uit – ‘Eerst Scheldeverdieping, dan pas Zeeuwse oesters’ – en liet zich fotograferen met een omgekeerde mosselpan. De boycot is bedoeld als ‘ludieke prikactie’ tegen Nederland dat nog niet is begonnen aan de verdieping van de Westerschelde. Daardoor kunnen grote schepen de haven van Antwerpen niet bereiken. Ludiek, maar ook niet leuk voor de Vlamingen zelf. De Ridder: „Ik hoor steeds: we zijn het met je eens, maar die mosselen zijn zo lekker. Ik ben er ook verzot op.”

In diplomatieke kringen wordt er niet om gelachen: de relatie tussen Nederland en België verslechtert. Vorige week ontbood de Vlaamse minister-president Kris Peeters de Nederlandse ambassadeur omdat hij zich „ernstige zorgen” maakt over de beslissing van de Raad van State dat de Westerschelde voorlopig niet mag worden verdiept. Dat werk zou schadelijk zijn voor het milieu. Vlaamse parlementariërs vragen Nederland om een noodwet, om die verdieping snel te kunnen uitvoeren.

Kris Peeters was vriendelijk zoals Belgen vaak zijn. Maar hij klonk ook dreigend: de ‘goede samenwerking’ met Nederland wordt alleen voortgezet als Nederland zich houdt aan de afspraak over de Westerschelde. De actie van Annick De Ridder maakt ook een vriendelijke indruk. Ze weet dat Vlamingen de mosselen en oesters niet zomaar laten staan. Maar ze is serieus boos op Nederland, en ze wantrouwt de Nederlanders, zoals veel Vlamingen, omdat het voor de Rotterdamse haven alleen maar gunstig is dat grote schepen niet in Antwerpen kunnen komen. Nederland, zegt De Ridder, maakt de Antwerpse haven kapot. En niet voor het eerst: „Jullie hebben de Westerschelde in de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw ook al afgesloten en van Antwerpen een spookdorp gemaakt. Dat dreigt nu weer te gebeuren. Als de Westerschelde niet wordt verdiept, worden de jobs van 180.000 mensen weggemaaid.”

Het Schelde-dossier, zoals de kwestie in België wordt genoemd, past in een lange reeks van kwesties en incidenten sinds België zich in 1830 afscheidde van Nederland. De Ridder noemt de tolheffing op de Schelde door Nederland, in 1839. Er waren conflicten over spoorlijnen, over stemverhoudingen in de Europese raad van ministers, er was diplomatieke spanning over uitspraken van Belgische politici over hun ‘kleinburgerlijke’ Nederlandse collega’s.Natuurlijk wil Annick De Ridder geen „verzuurde relatie”. Maar als er niets gebeurt met de Westerschelde, zal het Vlaamse parlementslid met haar collega’s nadenken over acties die „de Noorderburen” harder raken dan een mosselboycot: België zou het wegenvignet, een oud idee, kunnen invoeren waardoor vooral Nederlandse vrachtwagens getroffen zouden worden. „We zouden ook kunnen wachten met de exploitatie van de Hogesnelheidstrein naar Amsterdam”, zegt De Ridder. „En een stukje van het Schelde-Rijnkanaal loopt over Belgisch grondgebied. Ik zou weleens willen kijken welke zeldzame dieren zich daar ophouden.”

En waarom zou België nog zin hebben om samen met Nederland het WK-voetbal te organiseren? „Dat doen we enkel als we een goed gevoel bij elkaar hebben.”

Vlaanderen vindt dat Nederland de negatieve uitspraak van de Raad van State, die nog niet definitief is, over zichzelf heeft afgeroepen. In het voorjaar is Nederland volgens de Vlamingen eenzijdig gaan rommelen in het verdrag over de Westerschelde, bijvoorbeeld door ervoor te kiezen om de Hertogin Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen niet onder water te zetten. Het Vlaams parlementslid Annick De Ridder zegt: „Men riskeerde toen dat de Raad van State zou zeggen dat er onvoldoende rekening werd gehouden met de milieu-aspecten.”

En had dat dan misschien te maken met de belangen van de Rotterdamse haven? „Ik kan mij niet ontdoen van het gevoel dat protectionistische gedachten meespelen”, zegt De Ridder.

De commissaris van de koningin in Zeeland, Karla Peijs, zei eind vorige week tegen Omroep Zeeland dat Nederland internationaal voor aap staat als de Westerschelde niet snel wordt verdiept, waardoor schepen met een diepgang van 13,1 meter Antwerpen moeten kunnen bereiken.

Ook Peijs vindt dat de regering met een noodwet zou kunnen komen. Het is slecht om slecht met je buren te zijn, zei Peijs. En: „Zeeuwen zijn mensen die zich aan hun woord houden.” Ook Zeeland had het verdrag ondertekend.”

De lokale Partij voor Zeeland (PvZ) heeft de Provinciale Staten van Zeeland gevraagd om in spoedzitting bijeen te komen om over de problemen tussen Nederland en België te praten. Volgens de Partij voor Zeeland zit de provincie door het conflict in „een onmogelijke positie”.