Jones wil eindelijk van haar pijn af

President Obama heeft zijn belofte voor een nieuw Amerikaans zorgstelsel nog niet in kunnen lossen. En tijdens het zomerreces groeit de druk alleen maar.

In een basketbalstadion in Los Angeles staan rijen tandartsstoelen waarin medewerkers van Remote Area Medical ruim een week gratis tandheelkundige hulp geven. (Foto AFP) INGLEWOOD, CA - AUGUST 13: Rows of dental chairs line the floor of the Forum arena as patients receive dental care at a free health clinic on August 13, 2009 in Inglewood, California. From August 11-18 the non-profit Remote Area Medical (RAM), is holding the nation's largest free healthcare clinic. Hundreds of doctors, dentists, optometrists, nurses and support staff volunteered to serve uninsured and underinsured people. With a limit of 1,500 patients per day, the organizers expect to see as many as 10,000 people during the 8-day clinic. John Moore/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

In augustus is het meestal rustig in de Amerikaanse politiek: het is te heet in Washington en volksvertegenwoordigers reizen door hun thuisstaten om hun kiezers te ontmoeten. Maar met het verstrijken van president Obama’s ultimatum voor een nieuw zorgstelsel is het dit zomerreces extra warm. In het debat over de zorghervorming zijn de oude maatschappelijke tegenstellingen hoog opgelaaid.

Dick Morris – ooit een belangrijk adviseur van Bill Clinton, nu een overtuigd Republikein – waarschuwt bijvoorbeeld voor een ‘catastrofe’ onder Obama. Diens plannen voor de zorg zijn daarbij het allerergst, stelt hij tegenover een zaal vol conservatieven in de Richard Nixon Library in Yorba Linda, nabij Los Angeles. Morris spreekt van door de staat gepropageerde euthanasie en vertelt over zijn zieke oom Walter. Die was onder Obama’s plan al dood geweest.

John Pallmer (48) zit in de zaal en is het „heel erg eens” met Morris. Obama vindt hij een „socialist”. Pallmer vreest dat met de voorgestelde ‘publieke keuze’ – de mogelijkheid om gezondheidszorg van de overheid te kiezen – de overheid een te grote rol gaat spelen. In de conservatieve media wordt dit mantra van de grote, enge overheid die de markt overneemt, constant herhaald. Ex-vicepresidentskandidaat Sarah Palin leverde hieraan een belangrijke bijdrage door te waarschuwen voor vermeende ‘death panels’ (zie kader).

Het nieuws over de zorghervorming wordt verder beheerst door beelden van groepjes conservatieven die met kritische vragen, boegeroep en lawaai Democratische town hall meetings ontregelen, waar volksvertegenwoordigers in gesprek gaan met de kiezer. Democraten noemen hen mobs (woedende hordes), volgens Republikeinen zijn het verdedigers van het vrije woord. De fragmenten komen uitgebreid op tv, worden herhaald, becommentarieerd, herhaald, etc.

Naast de conservatieve actiegroepen doen ook alle mogelijke belangengroepen hun uiterste best het wetgevende proces te beïnvloeden. Lobbyisten van verzekeringsmaatschappijen geven 1,4 miljoen dollar per dag uit. Reclamespotjes gaan over en weer.

Republikeinen voelen zich gesteund door Obama’s dalende populariteit in de peilingen. Hij geniet niet langer de torenhoge waardering van de eerste maanden. Een recente peiling van onderzoeksbureau Gallup laat zien dat 43 procent positief is over Obama’s aanpak inzake de gezondheidszorg, 49 procent van de Amerikanen is dat niet.

Tegelijkertijd is een meerderheid van de Amerikanen vóór een verandering van het zorgstelsel, circa 70 procent volgens een recente enquête van Time Magazine. En zelfs 65 procent steunt de publieke keuze. Maar veel Amerikanen maken zich ook zorgen over de extra kosten. Als 47 miljoen onverzekerde Amerikanen opeens verzekerd zijn, dan kost dat geld – een biljoen verdeeld over tien jaar om precies te zijn. En er is de afgelopen tijd al zoveel geld uitgegeven om de economie te redden.

„Het zal niet de mensen raken die minder dan 250.000 dollar per jaar verdienen”, suste Obama vorige week tijdens een optreden in New Hampshire. Het was onderdeel van een breder offensief om zijn binnenlandse topprioriteit te realiseren. Zijn aanvankelijke deadline, een nieuwe wet op zijn bureau vóór het reces in augustus, haalde het Congres niet – nu moet het voor het eind van het jaar gebeuren. Dit weekeinde reisde Obama door enkele westelijke staten om zijn plan zelf te verkopen. Ook schakelt hij zijn grondtroepen uit de presidentscampagne weer in.

Mark Mathes (45), vrachtwagenchauffeur van beroep, is zo’n ‘grondsoldaat’. Op een vrijdagmiddag vraagt de vrijwilliger aan voorbijgangers de uitgangspunten van Obama’s hervormingsplan te steunen. Hij verzamelt handtekeningen in downtown Cleveland, Ohio, om ze vervolgens naar Congresleden en senatoren te sturen.

Vorig jaar was het leger van vrijwilligers dat meehielp op deuren te kloppen en telefoontjes te plegen circa twee miljoen man sterk. De campagnemachine komt langzaam weer op gang, maar de animo is veel kleiner.

Mathes geeft het verlies van het ‘momentum’ van na de verkiezingen van vorig jaar toe. Dat ergert hem een beetje want „we kunnen nu eindelijk wat doen”. De campagne om de Amerikaanse gezondheidszorg te hervormen is exemplarisch voor Obama’s presidentsschap denkt hij. „President worden is makkelijker dan president zijn.”

Ondertussen dringt de noodzaak van enige aanpassing van het Amerikaanse zorgstelsel zich dagelijks op. Bijvoorbeeld in het LA Forum, het stadion van basketbalteam de Los Angeles Lakers, in de grauwe voorstad Inglewood. Ruim een week lang wordt hier door dokters, tandartsen en oogartsen gratis medische hulp verleend: van een mammografie of een hiv-test tot een nieuwe bril. Het is een initiatief van Remote Air Medical, een vrijwilligersorganisatie die begon met medische hulp in het Amazonegebied, maar nu haar handen vol heeft aan de Amerikaanse gezondheidszorg.

Antoinette Jones (41) zit er onderuit gezakt op een klapstoeltje. Ze heeft moeite haar ogen open te houden van vermoeidheid. Ze staat sinds gisterochtend half zes – het is nu drie uur ’s middags – in de rij voor een gratis behandeling van haar ontstoken kies.

Jones had twee ontstekingen. Eén kies werd behandeld, maar de tweede ingreep kwam te laat: er werd bezuinigd op haar Medicaid, het federale ziekenfonds voor de allerarmsten. Ze moest de ingreep zelf betalen. Met haar baan als buschauffeur verdient ze hiervoor te weinig. Nu heeft ze al maanden last van een „zeurende pijn”.

Jones ging gisteravond naar huis om te slapen en sloot vanochtend weer aan in de rij die over de hele parkeerplaats loopt, anderen sliepen in hun auto. Naar schatting worden aan het eind van tien dagen gratis zorg 8.000 onverzekerde en onderverzekerde mensen geholpen. Voor honderden mensen zal geen plaats zijn.

Wat zij vindt van het polariserende debat? Jones haalt haar schouders op. „Ik weet het niet. Ik weet op dit moment maar één ding: weg met die pijn.”