Door God gezonden zonderling

Wie is John Yettaw en waarom zocht hij Aung San Suu Kyi op in Birma?

Niemand kan deze man met bewogen verleden doorzien.

John William Yettaw heeft Birma gisteren verlaten. De Amerikaan die in mei van dit jaar een meer overzwom om de zwaarbewaakte woning van de Birmese oppositieleidster Aung San Suu Kyi binnen te dringen, kwam vrij door bemiddeling van de Amerikaanse senator Jim Webb. Yettaw hing zeven jaar cel boven het hoofd, waarvan vier jaar dwangarbeid. Het huisarrest van Suu Kyi is vorige week met achttien maanden verlengd.

Wie is John William Yettaw, en waarom zocht hij de Birmese politica op?

Yettaw studeerde cum laude af in de psychologie, biologie en criminologie. Een briljante denker, ad rem, attent en geestig in de conversatie, zo omschreef een voormalige buurman hem in een reportage van nieuwszender CNN. Alles in huis om een mooie carrière te maken. Toch is Yettaw, een blanke Amerikaan met native american voorouders, al jaren dolende. Twintig jaar lang geen vaste baan. Nu eens levend in zijn auto of in een camper, dan weer maandenlang in een Thais hotel zonder ooit een rekening te betalen.

Wat bezielde Yettaw om het zwaarbewaakte huis van Suu Kyi binnen te dringen? Niemand weet het zeker. Volgens een zoon die met hem door Azië reisde, was hij bezig aan een boek over vergeving en religie. Daarvoor wilde hij Suu Kyi interviewen.

Maar volgens hotelgasten in Thailand en Birma wilde hij haar situatie onder de aandacht brengen en haar huisarrest aanklagen. Vrienden en familie hebben het weer over een boek. Maar dan wel een over vermiste oorlogsveteranen uit Vietnam en Irak. Yettaw claimde zelf een Vietnamveteraan te zijn. Volgens het National Personnel Records Center, die gegevens bijhouden van militaire en civiele diensten, diende hij alleen maar twee jaar op een kazerne in Duitsland.

John William Yettaw werd in 1955 geboren in Detroit. Hij heeft een tweelingzus. Drie andere kinderen uit het gezin overleden voor ze volwassen werden: een verdronk, een ander pleegde zelfmoord in een psychiatrische inrichting, een derde overleed in een jeugdgevangenis.

Zijn vader verliet het gezin toen John William twee was. Als kind werd hij gemolesteerd door een stiefbroer, zijn moeder verloor de voogdij wegens alcoholisme. Hij verhuisde op zijn zevende naar familie in Californië, liep er in 1971 weg en leefde twee jaar in zijn auto tot hij een baan kreeg bij het leger. Daar bleef hij drie jaar, tot hij werd ontslagen.

In 1975 huwde hij in Californië zijn vriendin die zwanger was geraakt. Het huwelijk hield slechts twee jaar stand. Zijn tweede vrouw vertrok na zes jaar. Ondertussen haalde hij wel zijn eerste diploma’s aan Drury University in Springfield, Missouri.

Eind jaren tachtig bekeerde hij zich tot de mormoonse kerk. Hij voelde zich hiertoe aangetrokken, omdat hij geloofde dat hij zo in het hiernamaals zou worden herenigd met al zijn bloedverwanten. Op een bijeenkomst voor alleenstaanden van de kerk leerde hij zijn derde vrouw kennen, in twaalf jaar tijd zouden ze zes kinderen krijgen. Maar een brand vernielde hun huis, en zijn zoon Clint stierf bij een ongeval met de motor die hij van zijn vader had gekregen. Dat heeft Yettaw zichzelf nooit vergeven, aldus een andere zoon.

Yettaw kreeg visioenen, onder andere dat zijn vader in Falcon, Missouri woonde. Hij trok ernaartoe, vond hem, en ging in een camper op zijn vaders terrein wonen. In de tuin begroef hij Clint. Hij leefde van studiebeurzen, maar werd in 2007 geschorst na een vechtpartij met een professor. Omdat hij was gediagnosticeerd met het posttraumatische stresssyndroom kreeg hij een uitkering van het leger. Yettaw vertelde dat hij dat overhield aan „zijn tijd in Vietnam”, maar volgens anderen kwam het door het leed dat hem in zijn leven was overkomen. Volgens zijn derde vrouw, Yvonne, was Yettaw een alcoholist en leed hij ook aan een meervoudig persoonlijkheidssyndroom, hoewel dat nooit door dokters is bevestigd. Wel is zeker dat hij diabetes en astma had en leed aan epilepsie.

In mei 2008 liet hij zijn vierde vrouw en enkele kinderen achter om met zijn zoon Brian een trip te maken door Zuidoost-Azië. Toen al had hij het plan om Suu Kyi te bezoeken. Hij had voor haar een brief mee van een van zijn dochters, en de Bijbel van de mormonen.

Uit meer zaken bleek dat Yettaw goed was voorbereid. Hij had via Google Earth bestudeerd hoe hij het beste kon zwemmen naar haar huis. Hij had waterdichte tasjes mee, een zwembrilletje en zelfgemaakte zwemvliezen. In zijn drie uur durende betoog in de rechtszaal op 27 mei zei Yettaw, sterk vermagerd na een hongerstaking, dat hij was gezonden door God om Suu Kyi te behoeden voor een terroristische aanslag.

Yettaw hield op reis een blog bij. Zie nrc.nl/buitenland