Argentijnse koe geeft veel minder melk

Vaste maximumprijzen, hoge belastingen en droogte brengen boeren in Argentinië in problemen. Noodmaatregelen van de regering hebben weinig effect, aldus de boeren.

Koeien op een boerderij in Navarro, op 120 kilometer van de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires. Vorig jaar gingen Argentijnse boeren massaal de straat op om te demonstreren tegen de regering. (Foto Reuters) Cows run in a drought-affected ranch in the town of Navarro, 75 miles (120 km ) from Buenos Aires, June 17, 2009. It's wheat sowing season on Argentina's Pampas plains, but farmers are biding their time -- praying for rain and a government defeat in Sunday's mid-term election. Months of tax protests by farmers last year sparked broader discontent with center-left President Cristina Fernandez, who faces the biggest test of her turbulent 18 months in office in the vote and risks losing her congressional majority. Picture taken June 17. REUTERS/Enrique Marcarian (ARGENTINA POLITICS AGRICULTURE BUSINESS) REUTERS

In zijn afgepeigerde pick-uptruck rijdt Guillermo Andelique over hobbelige weggetjes, langs weilanden met verpieterd en verkleurd gras. Het is bewolkt. Op de Argentijnse pampa is de harde wind bijna guur.

Andelique (43) is op weg naar zijn melkkoeien, die op een half uur rijden van zijn boerderij staan. Hij zegt: „De droogte is hier hard aangekomen. Melk verkopen is tegenwoordig niet leuk meer. Het levert steeds minder op. Dat is ook omdat we te maken hebben met vaste prijzen. Onze regering moet niets hebben van boeren. Het is alsof zij de sector kapot wil maken.”

Het zijn veelbesproken onderwerpen in het land van de uitgestrekte pampa’s: de verpletterende droogte en de controversiële landbouwpolitiek van de regering van Cristina Kirchner. In deze contreien valt geen goed woord als het over Kirchner gaat. De bakermat van de Argentijnse landbouw bevindt zich onder meer in de landbouwprovincies rond Buenos Aires, waaronder La Pampa en delen van Entre Ríos, Córdoba en Santa Fé. Lujan, het stadje waar Andelique woont, ligt in de provincie Buenos Aires.

Hoge belastingen, uitvoerbeperkingen en vaste maximumprijzen voor een serie landbouwproducten doen de agrarische industrie, een van de fundamenten van de Argentijnse economie, pijn. Maar volgens de regering zorgt deze aanpak voor schappelijke prijzen van landbouwproducten op de binnenlandse markt. De hoge belastingen moeten bijdragen aan het aflossen van de buitenlandse staatsschuld.

De boeren zien dat anders, zegt Andelique. Die voelen zich als vuil behandeld door hun regering. Want zelfs in tijden van crises als gevolg van de aanhoudende droogte zou de overheid slap optreden om de sector te hulp te schieten.

Vorig jaar werden de landbouwprovincies getroffen door de droogte, die ongekend lang aanhield en nog steeds gevoeld wordt. Dit jaar, zo luidt de verwachting, zal daardoor bijvoorbeeld de tarweproductie uitkomen op rond de 8,7 miljoen ton, bijna een halvering ten opzichte van de 16,3 miljoen ton in 2008.

Begin dit jaar riep de regering een agrarische noodtoestand uit als gevolg van het uitblijven van regen. „Je hoeft geen belasting te betalen als je bijna niets geproduceerd hebt door de droogte. Maar in de volgende oogstperiode moet je de belasting alsnog terugbetalen, met 12 procent rente er bovenop”, zegt Andelique.

De gevolgen van de droogte zijn alom aanwezig. Op de weilanden waar Andeliques melkkoeien staan, ligt het gras er armoedig bij. De boer heeft 120 koeien voor melk en 50 runderen voor de verkoop. Ook dit jaar valt de regen tegen. Het land biedt de koeien niet genoeg meer om hun buiken te vullen. Hij zegt: „Mijn koeien gaven normaal 22 liter per dag, maar in tijden van droogte is dat 16 liter melk. Ondertussen moet ik meer geld uitgeven om eten te kopen voor de beesten.”

Toen Andelique 15 jaar geleden begon met de melkproductie, waren de vooruitzichten nog positief. Nu vraagt hij zich af of hij er wel mee door moet gaan. Een liter melk gaat voor een vaste prijs van 70 centaves naar de detailhandel, terwijl de productiekosten door de droogte zijn opgelopen. Andelique klaagt: „De industrie maakt ook kaas van melk en verkoopt die tegen veel hogere prijzen. Wij kunnen daar niet van mee profiteren.”

De veehouderij lag tot voor kort eveneens aan de overheidsketting. Veehouders mochten maar 35 procent exporteren, terwijl 65 procent voor de binnenlandse markt was. De export van vlees, van oudsher een van de pijlers van de landbouw, is daardoor afgenomen. In 2005 voerde het land, volgens het ministerie van Landbouw, nog 771.427 ton rundvlees uit, terwijl die export vorig jaar uitkwam op 429.360 ton.

Deze week kondigde de regering, na lang overleg met de veehouderij, echter aan dat de vleesexport naar 65 procent mag worden opgevoerd. Ook exportbeperkingen op granen zullen deels worden losgelaten.

Andere restricties blijven voorlopig bestaan. Kip moet voor een vaste prijs worden verkocht aan de supermarkt. Voor andere verkoopkanalen geldt geen prijslimiet. Koeien en runderen veilen tegen de hoogste prijs komt in de praktijk niet voor. Slachterijen worden door de overheid gedwongen de prijsstijgingen beperkt te houden. Wie tegen te hoge prijzen vlees opkoopt, krijgt een boete.

Andelique woont in Lujan, een stadje op 100 kilometer van Buenos Aires. Lokaal is hij vooral bekend als de voorzitter van de regionale agrarische belangenfederatie ARPAE. Eind juni vierde ARPAE een klein feestje, nadat de regering bij tussentijdse verkiezingen de meerderheid in het parlement had verloren. Andelique en zijn collega’s steunen Unión Pro, van Francisco de Narváez, een peronist die zich afzet tegen de regering, en opkomt voor de agrarische industrie.

Vorig jaar zijn de Argentijnse boeren op straat het gevecht aangegaan met de regering, toen die het plan had opgevat de belasting op het uitvoeren van producten als soja te verhogen van 35 procent naar bijna 50 procent. Het was de druppel die de emmer deed overlopen, zegt Andelique. „We hebben toen alle toevoerwegen in het land geblokkeerd.”

Onverwachts kregen de boeren bijval van de middenklasse voor hun acties. Een poging van president Kirchner om de heffingen door het parlement te krijgen, faalde toen haar vicepresident Juio Cobos tegen het voorstel stemde, waardoor de regering in een crisis belandde.

Op 20 minuten van Lujan ligt de boerderij van de 70-jarige Juan Carlos, producent van onder meer soja en maïs. In de keuken zit zijn vrouw in de avondschemer aan tafel te breien. De boer met wit haar en blauwe ogen staat voor een rijtje silo’s waar zijn granen en soja liggen opgeslagen. „Het zijn zware tijden voor ons. Gelukkig is de belastingverhoging vorig jaar afgeblazen, maar nu hebben we te maken met de droogte.”

Een van de gevolgen van het uitblijven van regen is een matige oogst. In een goed jaar met veel regen is een hectare landbouwgrond goed voor 4.000 kilo soja, maar in perioden van droogte daalt dat volgens Carlos naar 700 kilo. Carlos bezit zo’n 170 hectare, samen met zijn broer. „Als er weinig water voorhanden is, stappen we wel eens over op andere granen als alternatief voor soja.” Argentinië is de derde sojaproducent van de wereld, na de Verenigde Staten en Brazilië.

Een magere oogst, dalende prijzen op de wereldmarkten, alles lijkt voor de Argentijnse boeren alleen maar minder te worden. „Wat je produceert is bovendien van lagere kwaliteit, door het gebrek aan water. Gelukkig leggen we in goede jaren voorraden aan, maar als het zo door blijft gaan, houden we het natuurlijk niet vol. Er zijn al veel bedrijven op de fles gegaan en die ontwikkeling zal nog wel even doorzetten.”