15 uur (on)verstaanbaar goede gedichten

Het is een misverstand om op vakantie vooral lichte kost te willen meenemen, betoogde Maartje Somers onlangs voordat ze de lezer met enkele stevige non-fictiewerken naar het strand stuurde. Juist tijdens de vakantie staat de geest open voor wat nieuws. En om die reden is het een goed idee om Ze kwamen om een dichter te zien mee te nemen wanneer er een lange autorit in aantocht is. De onderneming op zichzelf kan niet genoeg geprezen worden: een doos met vijftien cd’s waarop hoogtepunten uit veertig jaar Poetry International zijn verzameld. De cd’s zijn niet chronologisch maar geografisch geordend, dus wie vijftien uur poëzie te veel vindt, kan er ook voor kiezen om alleen poëzie mee te nemen uit landen van bestemming.

Een lovenswaardige onderneming hoeft nog geen aangename luisterkost op te leveren, maar alles is goed aan deze verzameling. Iedereen die weleens op het Rotterdamse festival is geweest, is bekend met de belangrijkste kwaliteit: dichters lezen voor, goede vertalingen worden achter hen geprojecteerd. Het belangrijkste voordeel daarvan is dat de dichter merkt dat zijn klanken gehoord en begrepen worden. En dat is iets wat je je pas goed realiseert wanneer je ze hoort voorlezen: ze zijn allemaal iets aan het vertellen, overdragen, communiceren, ze zijn betrokken en enthousiast.

Daarin schuilt ook meteen de grootste uitdaging voor deze verzameling. Er is een tweetalig boek meegeleverd met alle gedichten, dus je kunt luisteren en meelezen. Maar als het daarbij was gebleven, had je een bloemlezing met bijgeleverde klank gehad die losser van elkaar staan dan in de schouwburg. Bovendien was deze cd onbruikbaar geweest voor onderweg.

Er is voor een gewaagde oplossing gekozen: Nederlandse lezers na de originelen. Dat zou zo maar het ritme uit de voordracht kunnen halen. Alsof je om beurten naar een abstract schilderij en een Vlaamse meester kijkt. Maar zo pakt het niet uit. Dat is te danken aan de voorlezers: ze doen geen poging om de soms uiterst expressieve voordracht van de werelddichters te imiteren. Geen theatraal geschreeuw, maar fraaie voordrachten van goede vertalingen. Eerst een meestal onverstaanbaar klankbeeld, dan een goed gedicht. Je krijgt er geen genoeg van.

Toef Jaeger