Eens treedt de koningin af...

Ooit zal koningin Beatrix aftreden. Hoe moet haar opvolger dan het koningschap inrichten? Of moet Nederland een republiek worden? Deel 6.

De koning als oud-Hollandse huisvrouw

De niet-gekozen Vader des Vaderlands. Om die titel waar te maken zal Willem-Alexander datgene moeten doen wat gekozen politici onder druk van oprukkend populisme niet meer lijken te kunnen: afstand nemen van de waan van de dag, beschouwen, de rode draad en lange termijn in de gaten houden en ondertussen de historie in acht nemend. Om voor de meerderheid van het volk geloofwaardig te zijn als staathoofd, zal hij een conservatief imago in stand moeten houden en, juist in Nederland, waar het de financiën betreft het imago van een oud-Hollandse huisvrouw. Wij willen geen gewoon mens als staatshoofd. Wij willen iemand die er op zijn minst blijk van geeft de antwoorden wel te hebben. Niet iemand die een mening over Jan en Yolanthe heeft, maar iemand met een gezonde afstand tot het volk, juist om het volk bij elkaar te houden.

J.E. de Ruiter

Amsterdam

Beatrix verwarmt mijn republikeinse hart

Een enkele keer mocht ik de majesteit ontmoeten. Dat was vanwege de kunst, waarbij zij zich zeer betrokken voelt. Die verbondenheid straalt zij ook uit en zo verwarmt ze zelfs mijn republikeinse hart. Ik denk dat de belangrijkste oorzaak hiervan is dat je tegenover iemand staat die waardigheid laat samenvallen met welgemeende belangstelling. Iemand die ook nog eens nieuwsgierig is, maar door ceremoniële beheersing er een eigen en oprechte omgangsvorm voor weet te vinden. Het publiek herkent en waardeert dit. Voor die prestatie heb je veel levenservaring nodig en zul je ‘op leeftijd’ zijn gekomen. Anders wordt het een ingestudeerd maniertje. Dat betekent dat de prins eigenlijk pas vanaf zijn vijftigste voor het koningschap in aanmerking kan komen. Kan de vorstin het zo lang volhouden? Hier wringt de schoen: wij hebben nu te maken met een conflicterende vermenging van staatshoofd en ceremonieel vorst. Het moet gauw naar het laatste.

Abe van der Werff

Den Haag

Een koningshuis is niet meer van deze tijd

Het is niet meer van deze tijd en niet democratisch een niet-gekozen staatshoofd te hebben. Wat mij echter opvalt is dat mensen niet kritisch durven te zijn ten aanzien van het koningshuis. Maar voor kritiek zijn veel redenen te bedenken: de kosten, het ‘geheim van Noordeinde’, de onschendbaarheid van de koninklijke familie en de verantwoordelijkheid van de minister-president.

Dat koningin Beatrix een harde werker is en over een grote dossierkennis beschikt, zullen weinigen ontkennen. Maar wat mij betreft zijn dit geen argumenten om het koningshuis te handhaven. Ik pleit dan ook voor een republiek. Een president hoeft niet altijd goed te zijn, maar kan na vier jaar bij de verkiezingen vervangen worden. En als deze stap voor velen toch een brug te ver is, dan maar een ceremonieel koningschap.

Isa Weijers

Driebergen

Bijdragen (max. 300 woorden) kunt u mailen naar opinie@nrc.nl