Dustin krijgt de rillingen van hele dagen school

Ik leer het meest als ik aan het werk ben, zegt schilder Dustin Gijsberts (19) uit Emmen. Hij had nog een leer-werkplek, maar voor veel leerlingen zijn er geen stageplaatsen meer.

„Terug naar school en de hele dag met vijftig man opgesloten zitten tussen vier muren?” Dustin Gijsberts uit Emmen moet er niet aan denken. „Stilzitten vind ik niets’’, zegt hij beslist. „Ik leer het meeste als ik aan het werk ben.”

Gijsberts is 19 jaar en sinds een maand schilder. Hij hoort tot de gelukkigen, want hij mag blijven bij Sanders, een schildersbedrijf in Emmen. Toen Gijsberts 16 jaar was, kreeg hij, na het vmbo, de kans bij Sanders het vak van zijn vader te leren. ‘Je komt niet bij mij in dienst, je kunt het beter bij anderen leren’, had zijn vader gezegd. Bij Sanders was het vier dagen werken en een dag in de week naar school in Assen. Dat was wat theorie betreft net te doen, vond Gijsberts.

Deze zomer heeft hij zijn diploma gehaald en kreeg hij een echte baan bij Sanders. En meer salaris. Voor vele andere tienduizenden jongeren, die in een leer-werktraject zitten, is dit niet weggelegd. Zij komen aan de kant te staan, omdat er geen stageplaatsen of leerplekken in bedrijven zijn. Directeur Ben Rijgersberg van de vereniging Colo, waarin centra voor het beroepsonderwijs en het bedrijfsleven samenwerken, waarschuwde eerder deze week voor het tekort aan opleidingsplekken.

Zijn organisatie moet stage- en leerplaatsen in bedrijven zien te realiseren. Maar veel bedrijven schrappen stage- en leerplekken als gevolg van de recessie, merkte Rijgersberg na een rondgang de afgelopen weken langs veertig bedrijfstakken.

De effecten van de crisis worden volgens Rijgersberg nu goed zichtbaar. Er is een „vechtmarkt om stageplekken” ontstaan, omdat ook veel meer stageplaatsen nodig zijn door de explosieve groei van het aantal mbo- en hbo-studenten. Met 250 miljoen euro extra wil het kabinet proberen om jongeren aan stages en leerwerkplaatsen te helpen, want na de zomer wordt een forse stijging van de jeugdwerkloosheid verwacht. De werkloosheid onder jongeren stijgt twee keer zo snel als het landelijke gemiddelde, blijkt uit CBS-cijfers. In het tweede kwartaal van dit jaar waren er fors minder banen, 93.000, dan in hetzelfde kwartaal vorig jaar. Momenteel hebben 102.000 jongeren geen baan, 11,4 procent van de beroepsbevolking.

Zeker 150.000 stage- of leerplaatsen zijn nodig zodat jongeren in het mbo hun opleiding kunnen afronden. Maar tienduizenden jongeren dreigen met lege handen te komen staan. Als er geen leer-werkplek is, moeten ze eigenlijk hele dagen naar school om hun diploma te halen. En juist daarvan krijgen deze jongeren, net als Dustin Gijsberts uit Emmen, de rillingen.

Praktisch werken, in de buitenlucht. Dat vindt Dustin leuk. Schilderen, houtrot herstellen, glas zetten, het afwerken van wanden, het lakken van deuren. Hij heeft het de afgelopen jaren allemaal geleerd, onder toeziend oog van zijn leermeesters bij Sanders. „Je wordt tijdens het werk continu verbeterd. Als ik bij het schilderen een paar lopertjes maak, krijg ik het meteen te horen.”

Schildersbedrijf Sanders spant zich in om jongeren zoals Dustin te kunnen houden. Er werken er elf in een leer-werkbaan. Ze krijgen zo’n 950 euro per maand en het bedrijf betaalt mee aan het onderwijs in de klas. „We doen er alles aan om hen op te leiden”, zegt Janny Stuifzand, hoofd personeel van Sanders. „Over een paar jaar krijgen we door de vergrijzing een groot tekort aan vakmensen.” Ze zou dolgraag ook leerlingen ouder dan 20 jaar hebben. „Helaas zijn zij te duur. We moeten hun een volwassen loon betalen, terwijl deze mensen nog in opleiding zijn.”

Om bouw- en klusbedrijven overeind te houden, heeft het kabinet in het kader van het crisispakket nog eens bijna 400 miljoen euro gereserveerd. Minister Eberhard van der Laan (Wonen, Wijken, Integratie; PvdA) geeft 155 gemeenten de komende tijd subsidie om 150.000 koop- en huurwoningen af te bouwen.

Bij Sanders is de orderportefeuille ook zonder subsidie nog redelijk gevuld. „De vestigingen in Emmen en Delfzijl hebben tot de Kerst volop opdrachten”, zegt Stuifzand. Het schildersbedrijf moet het hebben van particulieren, woningbouwverenigingen en bedrijven.

Wel is het vechten om orders. Er is veel meer concurrentie gekomen, waardoor de prijzen sterk onder druk staan. En er zijn minder opdrachten, want veel bedrijven in Emmen zitten in problemen of zijn gestopt. Zodra grote bedrijven in de regio als DSM, Twaron of Emmtec problemen hebben, voelt heel Emmen dat.

De bouw profiteert van de crisismaatregelen van het kabinet, maar vooral ook van eigen inspanningen. „Door geld vrij te maken uit CAO-middelen blijven honderden leer-werkbanen in de afbouw- en onderhoudssector behouden, dus voor aankomende stukadoors en schilders”, zegt Hans Verschoor, directeur van Savantis, het kenniscentrum dat deel uitmaakt van de centra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven in Nederland.

„Werkgeversorganisaties en vakbonden doen het nodige met het beschikbaar stellen van geld uit de opleidings- en ontwikkelingsfondsen”, zegt Verschoor. „Maar extra stimuleringsmaatregelen zijn heel welkom. Het gaat wel om vele tienduizenden banen voor bouwvakkers en leerlingen die aan de slag moeten zien te blijven.”

Dustin Gijsberts heeft alweer lang genoeg stil gezeten. De buitenboel van een flatgebouw moet worden gedaan. Schuren, kitten, schoonmaken, schilderen. Bij Sanders blijft hij voorlopig. „Ik heb het hartstikke naar mijn zin. Het werk is heel afwisselend.”