Wellinks wrevel

President Wellink van De Nederlandsche Bank (DNB) heeft nu echt „tabak” van de niet aflatende kritiek. Deze week heeft minister Bos (Financiën, PvdA) een korzelige brief van de centralebankier aan de Tweede Kamer ter hand gesteld. Wellink zelf had Bos gevraagd zijn schrijven van 14 juli door te sturen. Zo hoog zat het hem kennelijk.

In deze brief aan „Beste Wouter” plaatst Wellink kritische kanttekeningen bij het rapport over de deconfiture van de IJslandse rentevechter Icesave, dat in juni was gemaakt door twee gekwalificeerde juristen van het advocatenkantoor NautaDutilh. Op hoofdlijnen kan DNB zich vinden in hun conclusie dat de ondergang van Icesave primair de schuld is geweest van het moederbedrijf Landsbanki en de centrale toezichthouder in IJsland. Omdat IJsland deel uitmaakt van de Europese Economische Ruimte was Icesave onderworpen aan het systeem van ‘home country control’. DNB had daardoor formeel weinig harde bevoegdheden.

De juristen stellen in het rapport ook vast dat DNB informeel meer had kunnen doen. Wellink had de toegang van Icesave kunnen bemoeilijken door een „tactiek van vertraging” en andere „minder welwillende” handelingen. Hiermee is hij het in zijn brief aan Bos „nadrukkelijk oneens”. Vooral een debat in de Tweede Kamer heeft de toorn van Wellink opgewekt. PvdA-woordvoerder Tang vatte zijn kritiek eind juni samen in een retorische vraag: „too little too late, te laks en te laat?” Tang liet deze vergezeld gaan van een motie waarin hij de regering vraagt een „visitatiecommissie” in het leven te roepen die de „cultuur en structuur” van DNB tegen het licht moet houden, zodat de „publieke twijfels over het toezicht” worden weggenomen. Maar volgens Wellink is het precies omgekeerd. Het gezag van DNB wordt juist aangetast door dit „politieke en publieke debat”.

Waarom reageert Wellink zo kregelig? Bos heeft de motie, die wordt ondersteund door de woordvoerders van SP en VVD en zo bij stemming in potentie een meerderheid in de Kamer kan halen, van de hand gewezen. Wellink weet zich dus gedekt. Maar Wellink, die voorbarig gevraagd en ongevraagd heeft gepleit voor een derde termijn bij DNB, is niet boven elke kritiek verheven. De president rapporteert aan de minister, door wie hij bij Koninklijk Besluit feitelijk wordt benoemd. En de minister legt verantwoording af aan de volksvertegenwoordiging, die indirect dus ook over hem een oordeel mag hebben. DNB heeft een grote autonomie, maar is uiteindelijk een bank van de Staat.

Wellink had zijn brief aan Bos, en indirect aan de Kamer, wat minder retrospectief kunnen formuleren. Hij had beter ideeën kunnen opperen om de kennelijke hiaten in het stelsel van ‘home country control’ aan te vullen. Om herhaling te voorkomen is het belangrijker te weten welke bevoegdheden de president erbij wil hebben dan met welk chagrijn hij de kritiek op zijn beleid in het verleden wenst te pareren.

Nu politiseert Wellink het „publieke debat” net zo als hij zijn critici bij NautaDutilh en Tweede Kamer juist verwijt.

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Wellink

In het commentaar Wellinks wrevel (14 augustus, pagina 7) staat dat het onderzoeksrapport over Icesave en De Nederlandsche Bank (DNB) zou zijn opgesteld door advocatenkantoor NautaDutilh. Het rapport is echter geschreven door twee hoogleraren van de Universiteit van Amsterdam. Op verzoek van DNB heeft NautaDutilh gereageerd op twee juridische vragen die door het rapport waren gerezen. Het commentaar verwarde deze documenten.