Triomferen in een knickerbocker

De aparte kleding was zijn handelsmerk. Tien jaar geleden verongelukte Payne Stewart, drievoudig majorwinnaar. Een apart mens, een aparte golfer.

Stewart in de van hem bekende outfit, San Francisco 1998. Foto AFP (FILES)This 19 June 1998 file photo shows US golfer Payne Stewart reacting to a birdie putt during the 1998 US Open Championship in San Francisco, CA. Stewart was reportedly among five people killed 25 October 1999 when a Learjet that had been flying out of control for several hours across the US, crashed in South Dakota. AFP PHOTO/FILES knickerbocker schotse ruit AFP

Op de Hazeltine National Golf Club in Chaska Minnesota, waar gisteren het PGA Championship is begonnen, ligt een plaquette die herinnert aan de meest markante golfer die de Verenigde Staten heeft gekend. Payne Stewart speelde altijd in een knickerbocker en een trui in afwisselende kleurstellingen. En hij droeg ook een ouderwetse pet. Andere golfers kleedden zich volgens de regels. Stewart wilde anders zijn. Hij was anders.

Stewart won drie majors, tweemaal het US Open (1991 en 1999), eenmaal het PGA Championship (1989). Hij was ook nog tweemaal tweede op het US Open en tweemaal op het Britse Open. In 1991 won hij het Dutch Open. Maar Stewart was meer dan dat. Hij minachtte Europese golfers („ze mogen nog niet mijn caddie zijn”), hij dronk stevig, speelde graag op zijn mondharmonica en had last van concentratiestoornissen als gevolg van ADHD. Maar dat weerhield hem er niet op hoog niveau de concentratiesport golf te beoefenen.

Op de baan in Hazeltine – waar gisteren Tiger Woods op de eerste dag de leiding nam met 67 slagen, op één slag gevolgd door titelverdediger Padraig Harrington – wordt dezer dagen vaak aan Stewart gedacht. Tien jaar geleden, op 25 oktober 1999, een paar maanden na zijn overwinning bij het US Open, verongelukte de42-jarige Amerikaan tijdens een vlucht met een Learjet van Orlando naar Dallas.

Het vliegtuigje met zes inzittenden, onder wie Stewart, stortte neer in de buurt van Mina, South Dakota. Luchtverkeersleiders hadden ontdekt dat het toestel van zijn koers afweek en stuurden er straaljagers van de Amerikaanse luchtmacht op af. De piloten zagen dat de ramen van het vliegtuig bevroren waren, mogelijk als gevolg van een plotselinge daling van de temperatuur na het wegvallen van de luchtdruk. Die waren vermoedelijk al bewusteloos door een gebrek aan zuurstof. De straaljagers begeleidden het vliegtuig tot alle brandstof was verbruikt en het neerstortte.

Op de plaats in North-Dakota waar het vliegtuig neerkwam werd een gedenkteken in de rotsen geplaatst. Talrijke supporters van de excentrieke golfer brachten er nog jaren een bezoek. Een groter monument verrees op de baan vanPinehurst, North-Carolina, waar Stewart in juni 1999 het US Open voor de tweede maal won. Daar is de man die vele mensen irriteerde maar ook vele mensen vermaakte, vereeuwigd in zijn overwinnaarshouding: één been van de grond, vuist gebald, mond open van vreugde.

Stewart kon zijn tegenstanders gek maken, soms door vervelende opmerkingen aan de vooravond van het toernooi. Om dan na de partij als de vriendelijkheid zelve spelers uitbundig te feliciteren en te complimenteren. Legendarisch is zijn drankgebruik. Veel bier en veel whisky, ook aan de vooravond van een toernooi. Daarna pakte hij zijn mondharmonica en zong. De volgende dag gedroeg hij zich niet alleen onberispelijk, maar speelde hij soms perfect. Aan niets was te zien hoe hij zich de vorige avond had gedragen.

Hij had last van concentratiestoornissen, mogelijk dat hij zich daardoor wat los gedroeg en zich moed indronk. De afwijking stond meer successen (hij won elf toernooien op de Amerikaanse Tour) in de weg. Hij kon zijn aandacht niet lang vasthouden en had moeite met lezen, hoewel hij wel een managementopleiding afrondde.

Al bij het begin van zijn profloopbaan mat Stewart zich een uitzonderlijke golfuitrusting aan. Hij stond op de oefenbaan en droeg volgens de golfregels een polo shirt (met kraag) en keurige broek. „Hé, we zien er allemaal hetzelfde uit”, riep hij op een dag. En hij herinnerde zich een advies van zijn vader: de gemakkelijkste manier om op te vallen in een menigte is afwijkende kleding. Stewart schafte een knickerbockers aan en truien met opvallende kleuren, die van American football-teams. De National Football-league werd zijn grootste sponsor. De kleding was zijn handelsmerk.