Rustgevend schaakstuk

H et zal je maar gebeuren. Je bent op zoek naar een houtdraaibank voor je werkplaats en via het tweedehandscircuit kom je een mooi exemplaar tegen. Een afspraak is snel gemaakt en als je bij het betreffende huis aanbelt, wordt de deur opengedaan door iemand met één arm. Omdraaien en wegrennen, of doodgemoedereerd doorlopen en overgaan tot aankoop?

Rondom draaibanken en zaagmachines hangt altijd de geest van verminking. In de professionele werkomgeving is er al jaren aandacht voor veiligheid, gelukkig maar. In het semi-professionele- of hobbycircuit echter is de benodigde concentratie en routinematige vaardigheid bij af-en-toe-gebruik niet optimaal; een onherstelbaar foutje is snel gemaakt.

Wat is er dan toch leuk aan de houtdraaibank? Draaibanken zijn – samen met de hydraulische pers en de zetbank – de dinosaurussen onder de maakmachines. Draaibanken voor metaal zijn precisie-instrumenten die werken met grote snelheden.

De houtdraaibank is daarbij vergeleken een vriendelijk Flintstone-achtig apparaat. Je zet een ruw stuk hout in de klemplaat aan de ene kant, en vervolgens prik je het ‘center’ aan de andere kant in het hout. Dan zet je het apparaat aan in de gewenste snelheid. Opletten, want bij een te hoge draaisnelheid gaan bepaalde houtsoorten gemakkelijk schroeien. Alsof je horizontaal aan het pottenbakken bent, draai je nu gelijkmatig met een speciale beitel de gewenste vorm in het ruwe hout. Mooie krullen hout, de spanen, zijn een teken van een lekker scherpe beitel in combinatie met de juiste draaisnelheid. Gedraaide houten tafel- en stoelpoten zijn de meest herkenbare ‘draaiproducten’. In grote aantallen worden deze vooral door computergestuurde draaibanken gemaakt. Daar komen nog maar weinig mensenhanden aan te pas.

Een traditioneel gedraaid product is het schaakstuk. De pion, toren en loper vallen kant en klaar uit de draaibank; voor het paard, de koningin en koning moet er nog wat nabewerkt worden. Draaien wint het in snelheid nooit van spuitgieten met plastic, en daardoor is het bijna geschiedenis. Dat is jammer, want een mooi schaakstuk maken uit een eenvoudig stukje resthout is een wonderbaarlijk rustgevende activiteit.

Joost Alferink