Olympiastadion is Teutoonse vesting

Morgen beginnen in Berlijn de WK atletiek. Met scherpe veiligheidsmaatregelen, een ‘werkgroep pandemie’, als reactie op de Mexicaanse griep, en een relletje in pers en politiek.

Berlijn is klaar voor de wereldkampioenschappen atletiek. De stad is voorbereid op terreuraanslagen, rellen, Mexicaanse griep en ander malheur, maar blijft daar betrekkelijk gelaten onder. „We zijn hier wel wat gewend”, zegt een woordvoerder van de Berlijnse politie.

De WK duren tot en met volgende week zondag en wordt in het Olympiastadion in het uiterste westen van de stad gehouden. Per dag zet de politie tussen de tweehonderd en zevenhonderd mensen voor het evenement in; niet bijzonder veel naar Berlijnse begrippen. Maar wethouder Ehrhart Körting (openbare orde) is naar eigen zeggen „München 1972 niet vergeten”.

In dat jaar gijzelden en vermoordden Palestijnse commando’s bij de Olympische Spelen in München elf atleten van de Israëlische ploeg. „We nemen de veiligheidssituatie bijzonder serieus”, aldus Körting.

Zo zijn om veiligheidsredenen de teams van Israël en Iran in verschillende hotels ondergebracht. Waar de Israëliërs verblijven, wordt zorgvuldig geheim gehouden. De meeste atleten logeren in twee grote hotels: Hotel Berlin Berlin in het stadscentrum en in het Estrel in de wijk Neukölln.

Aanwijzingen voor terreuraanslagen zijn er volgens wethouder Körting niet. Maar iedereen weet dat in Duitsland eind volgende maand Bondsdagverkiezingen worden gehouden. En dat korte tijd daarna een politieke beslissing moet worden genomen over verlenging van de omstreden Duitse militaire missie in Afghanistan.

Veiligheidsexperts zien de WK atletiek wel degelijk als een evenement dat door terroristen kan worden misbruikt om de aandacht op hun zaak of ideologie te richten. De stad verwacht een half miljoen bezoekers. Er komen ongeveer tweeduizend atleten, 3.700 journalisten uit de hele wereld hebben zich geaccrediteerd..

Door de grote buitenlandse toeloop geldt nog een ander verhoogd risico: de Mexicaanse griep kan massaal naar Berlijn worden meegenomen. Tot nu toe zijn volgens wethouder Katrin Lompscher (gezondheid) „alle 282 griepgevallen in de hoofdstad mild verlopen”. Van een epidemie is geen sprake. Maar uit „louter voorzorg” zijn in verband met de WK toch maar 400.000 extra mondkapjes besteld voor de veiligheidsfunctionarissen die tijdens de WK worden ingezet. Ook is een twintig man sterke ‘werkgroep pandemie’ samengesteld, die in actie komt als de Mexicaanse griep toeslaat.

Door de WK lijkt het Olympiastadion nog meer dan gewoonlijk op een Teutoonse vesting. Overal is bewaking. Het stadion werd in de jaren ’30 gebouwd in opdracht van Adolf Hitler, voor de Olympische Spelen van 1936. Architect Werner March ontwierp een neoclassicistische arena, die er van buiten ongenaakbaar uitziet.

In Eck-Kneipe ‘Stadion’, op de hoek van de Coubertinplatz en de Jesse Owens Allee, zitten verslaggevers, technici en stadionpersoneel gezamenlijk aan het bier. „We laten niets aan het toeval over”, zegt een stadionwacht desgevraagd over de strenge bewaking.

Deze ‘veiligheidsmanie’ is bij de linkse pers in Berlijn verkeerd gevallen. Niet alleen bezoekers worden scherp gecontroleerd, ook journalisten die de WK atletiek willen verslaan, hebben zich aan een uitvoerig betrouwbaarheidsonderzoek moeten onderwerpen voordat ze de benodigde pasjes kregen. „Voor een vreedzaam en storingsvrij verloop”, aldus het organisatiecomité.

Maar de Tageszeitung, een kleine maar invloedrijke linkse krant in Berlijn, tekende protest aan. Het recalcitrante dagblad hekelde scherp de maatregelen die de privacy en persoonlijke integriteit van journalisten zouden schenden. En die de persvrijheid in gevaar zouden brengen. Hoofdredacteur Ines Pohl schreef vorige week in een commentaar: „Geen gebeurtenis is belangrijk genoeg om voor de berichtgeving erover verraad te plegen aan de grondregels van de persvrijheid. Vandaar dat wij besloten hebben geen verslag te doen van de wereldkampioenschappen atletiek in Berlijn. (...) Onder het mom van een zogenaamd betrouwbaarheidsonderzoek worden de rechten van journalisten steeds verder ingeperkt”.

Een relletje was geboren. Twee politieke partijen – de Groenen en de uiterst linkse partij Die Linke – pakten het signaal van de Tageszeitung op. De Bondsdagleden Hans-Christian Ströbele en Petra Pau willen van de Duitse regering weten wat zij vindt van „deze maatregelen die de persvrijheid schenden”. In de kolommen van de krant is intussen een levendig debat ontstaan over de vraag hoe ver een medium moet gaan om zijn principes te verdedigen.

De stad is klaar voor de sport. Overal hangen affiches van sponsors, tot in de maat XXL toe. Kaartjes zijn nog steeds te krijgen, hoewel de openingsceremonie morgen uitverkocht is. Rond kwart voor zes zingt een koor van duizend Berlijners het Deutschlandlied, het Duitse volkslied. Ze hebben maanden geoefend voor een optreden van enkele minuten.