Eerbetoon aan de krakers

De Stromboliweg in het Westelijk Havengebied van Amsterdam leidt nergens naartoe. Het is meer een soort pier tussen het Noordzeekanaal en de Westhaven, met een doodlopende rijbaan erop. Een plek zo afgelegen dat zelfs het navigatieapparaat hem niet kan vinden. Juist op deze vreemde plek aan de grens van de stad, waar windmolens en scheepskranen de horizon domineren, heeft de Amerikaanse kunstenaar Jeremiah Day een monument opgericht. Geen eerbetoon aan nooit teruggekeerde vissers of stakende havenarbeiders, zoals je in dit gebied nog wel zou verwachten, maar een Krakersmonument.

Day, die sinds zijn opleiding aan de Rijksakademie in Nederland woont, laat zich voor zijn kunstwerken vaak inspireren door tegenbewegingen. Als Amerikaan verbaasde hij zich erover hoe breed de steun voor de kraakbeweging hier ooit was. Maar hij zag ook dat kraken zelfs in het tolerante Nederland, mede dankzij de aanstaande nieuwe kraakwet, steeds meer in een verdomhoekje dreigt te raken. Om te memoreren dat de kraakbeweging ook veel goeds heeft gebracht, denk aan concertzalen als Paradiso en Tivoli, wilde Day haar een monument schenken.

Een opruiend kunstwerk, zoals je in de geest van de krakers zou mogen verwachten, is het Krakersmonument allerminst geworden. Het is zelfs flink zoeken naar wat nu eigenlijk het kunstwerk is. Even laat je je blik glijden over een met graffiti besmeurde meerpaal, totdat je in het gras een onopvallend grijs kastje op een paal ontwaart. Er is geen enkele moeite gedaan om van dit kunstwerk een glorieus monument te maken. Zelfs de basisinformatie, zoals de naam van de kunstenaar, ontbreekt.

Het kastje, dat op zonne-energie werkt, heeft slechts één knop. Druk erop en je hoort een verhaal over een man die vroeger kraker was, toen de politiek in ging en een paar jaar later moest aftreden als Kamerlid toen hij bekende dat hij ooit bij een ministerie had ingebroken. De tekst, waarin je direct de levensloop van Wijnand Duyvendak herkent, wordt begeleid door een rustgevend muziekje. Dromerig staar je over het wuivende riet en het kabbelende water. De woorden, soms met licht valse stem gezongen door de kunstenaar, dringen dan allang niet meer tot je door.

Heeft het wel zin, vraag je je mijmerend af, zo’n kunstwerk zonder toeschouwers, zonder impact, ver weg van de bewoonde wereld? Day wilde een monument maken voor de tegenbeweging, maar zijn eerbetoon is een anti-monument geworden.

Jeremiah Day: Krakersmonument. T/m 1 okt aan het eind van de Stromboliweg, Amsterdam. Bustours op 28 aug en 25 sept. Inl: www.smba.nl