De geur van loterijen

De Staatsloterij is in opspraak gekomen – en daarmee eigenlijk ook de Staat zelf. De Reclame Code Commissie heeft klagers die vinden dat de Staatsloterij zich aan misleidende reclame heeft schuldig gemaakt, gisteren in het gelijk gesteld. Dat is slechte publiciteit voor een organisatie waarvan de betrouwbaarheid buiten kijf dient te staan.

De gewraakte suggestie in de reclame dat bij de trekking van deze maand de jackpot, met daarin 27,5 miljoen euro, gegarandeerd zou vallen, heeft de verkoop van de loten naar recordhoogte, een dikke acht miljoen, opgekrikt. Daarmee rinkelde ook de kassa van minister Bos (Financiën, PvdA).

Want een flink deel van de opbrengst van de Staatsloterij wordt overgemaakt naar de Staat. In 2008 boekte de Staatsloterij, blijkens haar jaarverslag, een recordomzet van 826 miljoen euro. Daarvan werd 553 miljoen (67 procent) aan prijzengeld uitgekeerd. De minister van Financiën mocht 138 miljoen bijschrijven. Uit de winst die voor de Staatsloterij resteerde, bijna 4 miljoen, nam hij ook nog een hap.

De winnaar van de jackpot van deze maand krijgt geen 27,5 miljoen, maar ‘slechts’ 5,5 miljoen euro overgemaakt. Want hij had maar een 1/5 Staatslot gekocht. Dat is een lot met een uniek nummer en niet meer, zoals vroeger, eenvijfde deel van een heel lot. De meerderheid van de deelnemers had zo’n 1/5 lot gekocht. De kans dat de volledige jackpot er niet uit zou gaan was dus groter dan dat dat wel zou gebeuren.

Overigens mag van deelnemers aan een loterij worden verwacht dat zij niet alleen op reclame-uitingen afgaan. In het reglement van de Staatsloterij, te raadplegen op haar website, staat duidelijk dat eenvijfde lot slechts eenvijfde prijs kan opleveren.

Intussen loopt er van argwanende deelnemers, die zich hebben verenigd in Loterijverlies.nl, een rechtszaak tegen de Staatsloterij. De beschuldiging luidt dat de Staatsloterij in de periode 2000-2008 minder prijzengeld heeft uitgekeerd dan zij beweert. De organisator van deze actie wordt daar in elk geval zelf flink rijker van, dankzij het inschrijfgeld van 22.000 deelnemers en eventueel een beloning van 15 procent van het gederfde prijzengeld. Deze zaak is onder de rechter.

Hoe het ook zij: ook dit is antireclame voor de Staatsloterij, die al eerder onder druk het besluit nam om niet-verkochte loten niet meer bij de trekkingen in te zetten en nu ook overweegt de 1/5 loten met unieke nummers af te schaffen.

Nationale loterijen zijn in Nederland streng gereglementeerd. Het College van Toezicht op Kansspelen controleert ze. Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) heeft bovendien een wetsvoorstel voorbereid dat moet leiden tot de instelling van een Kansspelautoriteit. Die krijgt meer bevoegdheden en sanctiemogelijkheden dan het huidige college.

Het zou winst zijn als daarvan het effect is dat de kwade geur die soms – al dan niet terecht – rond loterijen hangt, minder penetrant wordt. Zeker een loterij die op initiatief van de Staat wordt gehouden en zo een alternatief voor belastinginkomsten is, moet boven elke twijfel verheven zijn.