Veroordeelde Lockerbie 'spoedig vrij'

De Libiër Abdelbasset Ali al-Megrahi, die als enige is veroordeeld voor de aanslag op een Amerikaans vliegtuig boven het Schotse Lockerbie in 1988, komt naar verwachting vrij uit humanitaire overwegingen. Sommige nabestaanden van slachtoffers reageerden woedend.

Megrahi lijdt aan prostaatkanker en heeft volgens medici niet lang meer te leven. Berichten over zijn vrijlating, waarschijnlijk volgende week, kwamen van de Britse BBC en Sky News.

De Schotse regionale regering, onder wier bevoegdheid de kwestie valt, heeft de berichten in de Britse media over Megrahi’s vrijlating als speculatie van de hand gewezen. Vorige week echter onthulde de Schotse minister van Justitie, Kenny MacAskill, dat artsen hem hadden ingelicht dat de toestand van de 57-jarige Megrahi aanzienlijk was verslechterd. Ook lekte uit naar de media dat de Schotse autoriteiten de Libische regering hebben aangeraden zich voor te bereiden op Megrahi’s terugkeer.

De aanslag op het PanAm-toestel, waarbij 270 mensen om het leven kwamen, heeft de verhouding tussen Libië en de Verenigde Staten en andere Westerse staten jarenlang belast. In 1991 wezen de Amerikanen en de Britten Libië als schuldige aan, met name twee agenten van de Libische veiligheidsdienst, onder wie Megrahi. Toen Libië weigerde mee te werken aan de berechting van de verdachten, volgden er economische sancties van de Verenigde Naties.

In 1999 werd alsnog een compromis bereikt over een proces op neutrale bodem. Zo werd Megrahi in 2001 door een Schotse rechtbank in Nederland (Kamp Zeist) schuldig bevonden en tot levenslang veroordeeld. In hoger beroep werd de veroordeling bevestigd. In 2003 aanvaardde het bewind van de Libische leider Moammar Gaddafi civiele aansprakelijkheid voor de aanslag en beloofde de nabestaanden tien miljoen dollar per slachtoffer te betalen.

De berichten over Megrahi’s op handen zijnde vrijlating leidde tot wisselende reacties bij de nabestaanden. Een Amerikaan, wiens broer omkwam, noemde die „onaanvaardbaar”. De Amerikaanse Kathleen Flynn, die een zoon verloor, verklaarde dat Megrahi zelf geen enkel medelijden had getoond toen hij een bom in het vliegtuig had geplant.

Andere nabestaanden onderstreepten dat ze nooit tevreden waren geweest met de juridische afwikkeling van de aanslag. De ware schuldigen waren volgens hen nooit voor de rechter gekomen. Dr. Jim Swire, wiens 24-jarige dochter Flora bij de aanslag om het leven kwam, zei niet in zijn schuld te geloven. „Hoe sneller hij terug is bij zijn familie, hoe beter.”

Sinds 2002 zit Megrahi in een Schotse cel. Toen vorig jaar prostaatkanker bij hem werd vastgesteld, verzocht hij om gratie. Dat werd afgewezen omdat werd aangenomen dat hij nog enkele jaren had te leven. Gratie op medische gronden wordt gewoonlijk verleend aan mensen die minder dan drie maanden hebben te leven.

Krijgt Megrahi gratie, dan moet hij een nieuw hoger beroep dat hij in 2004 heeft aangespannen tegen zijn veroordeling intrekken.