Aung San Suu Kyi

Bijna nergens wordt het visioen van George Orwell zo nauwgezet gerealiseerd als nu in Birma. Zelfs het vonnis tegen de democratische oppositieleider Aung San Suu Kyi zou kunnen zijn beschreven door Orwell.

De Nobelprijswinnaar uit 1991 werd dinsdag veroordeeld tot drie jaar werkkamp. Het strafbare feit? Dat ze slachtoffer was geweest van een insluiper. De Nederlandse minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) omschreef dit surrealisme treffend: „Birma is het enige land ter wereld dat een huiseigenaar bestraft wegens insluiping in zijn woning.”

Meteen na de uitspraak werd de straf door de minister van Binnenlandse Zaken omgezet in anderhalf jaar huisarrest. Zelfs de laatste illusie dat het om een echt proces ging, kon toen geen stand meer houden. Het proces had tot doel Suu Kyi opgesloten te houden tot de farceverkiezingen die de junta volgend jaar ter legitimatie van de eigen dictatuur wil organiseren. Zoals bijna alle dictaturen zeggen ook de alleenheersers in Birma zulke dingen niet ronduit, maar zoeken ze een formele grond die de willekeur een quasi-juridisch tintje moet geven.

Verenigde Naties, Verenigde Staten en Europese Unie: de westerse gemeenschap veroordeelde het vonnis meteen. De Veiligheidsraad kon het vannacht echter niet eens worden. Rusland had even geen mening. En China, zowel politiek als economisch de allerbelangrijkste beschermheer van Birma, vroeg de internationale gemeenschap om zich afzijdig te houden.

De Britse premier Brown riep niettemin op tot een wereldwijd wapenembargo. Geen zinnig mens kan daar tegen zijn. De junta zet die wapens immers in tegen de eigen, machteloze en verpauperde bevolking. Suu Kyi personifieert dat volk.

Maar er is ook een andere, niet primair humanitaire, reden. Er zijn wat aanwijzingen dat Birma in samenwerking met Noord-Korea bezig is met een nucleair programma dat wordt geleid door twee Pakistaanse atoomwetenschappers. Nabij de nieuwe hoofdstad Naypyidaw zou een tunnelsysteem worden gebouwd. Codenaam: ‘Schildpadpantser’. En Rusland helpt bij de bouw van een civiele onderzoeksreactor.

Amerikaanse experts geloven niet dat het tunnelcomplex een nucleaire bestemming kan hebben. Maar de Amerikaanse ministers Clinton (Buitenlandse Zaken) en Gates (Defensie) hebben afgelopen maanden wel hun zorgen over eventuele samenwerking tussen Noord-Korea en Birma geuit. Ook als zij niet meer dan vage indicaties hebben, is dat al een serieus te nemen aanwijzing dat de VS met het ergste rekening houden. Na ‘Irak’ is Amerika wat terughoudender als het gaat om ‘massavernietigingswapens’.

Dat de VS nu toch spreken over een atoomscenario in Birma, moet ook China zorgen baren. Het houdt de junta tot nu toe de hand boven het hoofd. Maar twee buren die de wereld chanteren met alleen al het idee van een mogelijke atoombom – Noord-Korea in het noorden, Birma in het zuiden – dat moet zelfs China op den duur te veel van het goede zijn.