Zij vinden zelfs geen parttime werk

Na de zomervakantie wordt een forse stijging van de werkloosheid verwacht.

Onder jongeren is die nu al ruim twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde.

Sinds ze bij een reclamebureau in Eindhoven werd ontslagen, is Krit Schouten (28) al zes maanden werkloos. Zestig sollicitatiebrieven schreef ze in de tussentijd, zonder resultaat. Toen besloot ze het roer om te gooien: ze gaat eerst verder leren. Daarvoor maakt ze gebruik van een nieuw middel, de ‘opleidingscheque’ van minister Donner (Sociale Zaken, CDA).

„Ik zat flink in de rats. Hoe moest ik de studie betalen? Ik vond zelfs geen parttimebaan’’, zegt Schouten. „Nu kan ik in september in elk geval met mijn opleiding beginnen.” Sociaal-pedagogische hulpverlening gaat ze doen. Met de opleidingscheque van 2.000 euro heeft ze voorlopig genoeg geld om de inschrijvingskosten te betalen en om voldoende boeken te kopen.

Zo’n 102.000 jongeren in Nederland hebben geen baan. Dat is 11,4 procent van de beroepsbevolking, ruim twee keer zoveel als de totale werkloosheid, die 4,8 procent bedraagt. De werkloosheid onder jongeren is de afgelopen maanden het sterkst gestegen.

Vergeleken met de meeste landen in Europa is de jeugdwerkloosheid in Nederland relatief laag. Het aantal werkloze jongeren in de 27 landen van de Europese Unie is volgens het Europese statistische bureau Eurostat opgelopen tot 18,3 procent.

In werkelijkheid is de jeugdwerkloosheid in Nederland veel hoger, stelt directeur Wiemer Salverda van het Instituut voor Arbeidsstudies van de Universiteit van Amsterdam. „De werkloosheid onder jongeren is ernstiger dan tot nu toe wordt aangenomen. Veel jongeren in Nederland hebben slecht betaalde kleine parttimebaantjes. Daardoor vertekenen ze het werkloosheidscijfer neerwaarts, omdat ze nog geen serieuze fulltimebaan willen.”

Volgens zijn berekeningen kwam de jeugdwerkloosheid in 2008 al uit op 13,5 procent. Dit cijfer zal na de zomervakantie flink stijgen, doordat dan een grote groep schoolverlaters de arbeidsmarkt op komt. Om te voorkomen dat jongeren langdurig aan de kant komen te staan, heeft het kabinet in mei 250 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor een plan van aanpak om 10.000 leerlingen van het mbo die een slecht perspectief op de arbeidsmarkt hebben, over te halen langer op school te blijven.

Gelukkig zijn er diverse branches, zoals de metaal en techniek, die inmiddels ongeschoolde werknemers op bijscholingscursus sturen, zodat de opengevallen plekken tijdelijk door jongeren kunnen worden bezet. Dat zou op grotere schaal moeten gebeuren. „Als er geen extra maatregelen komen, staan binnen enkele maanden vele tienduizenden jongeren extra werkloos langs de kant”, zegt Rijgersberg.

Dan loopt de werkloosheid onder jongeren alsnog op tot de 150.000 die het kabinet met het plan van aanpak juist hoopt te voorkomen. „Wij zijn bezig hard voor stages en leerplekken te knokken. Maar wij kunnen geen werk scheppen. Dat moeten de bedrijven echt zelf doen.”

Een van de extra maatregelen van het kabinet is de opleidingscheque waar de werkloze Krit Schouten nu een beroep op doet. Minister Donner en zijn staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) hebben dit middel ingezet om de snel oplopende jeugdwerkloosheid te bestrijden.

De regio Zuidoost-Brabant wordt met z’n maakindustrie (vrachtwagenfabrikant DAF, elektronicaconcern Philips, metaalbedrijf VDL) extra zwaar getroffen. De officiële werkloosheid is er met 6,6 procent hoger dan in de rest van het land. Dat was nog hoger geweest als niet zo’n 10.000 werknemers in met name de industrie deeltijd-WW hadden gekregen.

Eindhoven laat het er niet bij zitten. Wethouder Hans-Martin Don (Sociale Zaken, SP) heeft alle 21 wethouders in de regio, van Helmond tot Deurne, aangespoord de komende weken iedereen bij bedrijven, opleidingscentra en roc’s te benaderen. „We willen massaal in mensen investeren. Als er geen baan is, moeten de mensen naar school”, zegt hij. „Als we niets doen, loopt de werkloosheid onder jongeren in Zuidoost-Brabant de komende maanden zo snel op als koorts. Dat laten we niet gebeuren”, aldus Don.