Theater is het verlangen om een ander te zijn

theater * * * *

Lisa, B408 door Hanneke Kuijpers en Apenverdriet door Compagnie Cecilia. t/m 16/8, Festival Boulevard, Den Bosch.

Mijn naam moet veranderen in Thomas B542. Net als alle andere toeschouwers van de voorstelling Lisa, B408 krijg ik een grijs jak aangemeten. En een beschrijving van mijn karakter. Zo is Thomas B542 iemand die maniakaal alle woorden in een stuk tekst telt. Met een lijst afspraken in de hand gaat de bezoeker van de ene ontvangstkamer naar de andere.

Regisseur Hanneke Kuijpers sluit zich aan bij de inmiddels rijke traditie van het ervaringstheater: de toeschouwer zelf is onderdeel, object van onderzoek. De Lisa uit de titel is een volmaakte vrouw, zowel mentaal als fysiek. Zij draagt een gitzwart pagekapsel, verleidelijke verpleegstersdracht en hoge schoenen. In het ene spreekkamertje onderwerpt ze de toeschouwers aan een psychologische test, elders spreekt ze ons toe in een stikdonkere ruimte.

Lisa maakt van ons betere mensen, gewapend tegen de eisen van alledag. Aan het slot draagt iedereen een masker, en dat maakt ons allen gelijk. Dat beeld is een schitterend theatraal moment, alsof we op het carnaval van Venetië zijn beland. We zijn gelouterd. Hanneke Kuijpers heeft goed gezien dat het maken en ondergaan van theater voortkomt uit het verlangen „een ander” te zijn.

Ook in de voorstelling Apenverdriet van de Vlaamse regisseur en tekstschrijver Arne Sierens overheerst die drang. In een inventief oranjekleurig decor, opgebouwd uit wanden die elkaar snijden, treden twee vooraanstaande actrices op: de oudere Marijke Pinoy en de jonge Wine Dierickx, verbonden aan Wunderbaum en NTGent.

De kamers die door de wanden worden begrensd, zijn net kooien. Het is onmogelijk te vluchten. Bovendien draait het decor rond, zodat er telkens verrassende en zelfs spookachtige opkomsten mogelijk zijn.

Zowel Lisa B als Apenverdriet gaan over het theatrale thema van de gedaanteverwisseling: bij Lisa B verandert de toeschouwer, in het tweede stuk transformeert ouder naar jong en jong naar ouder. Beide voorstellingen, hoe verschillend ook, overtuigen in elke scène.

Kester Freriks