Iedereen heeft al toegang tot publicaties

Het Nederlandse publiek moet toegang hebben tot de resultaten van met overheidsgelden bekostigd onderzoek (o.a. Commentaar, 3 augustus). We zijn het daarmee van harte eens. In feite is er vandaag de dag niets wat openbare onderzoeksinstellingen ervan weerhoudt om alle gegevens en resultaten openbaar te maken van het onderzoek dat door hen wordt gefinancierd. Evenwel, voor zover belastingbetalers meebetalen aan de uitvoering van onderzoek, zij financieren geenszins de publicatiekosten daarvan. Deze kosten strekken zich veel verder uit dan ”enkel het corrigeren van drukproeven en distributie” en omvatten de ondersteuning en organisatie van het peer review proces - iets wat de journalistiek kennelijk ontbeert. Al deze kosten worden gedragen door de uitgevers die zich daarvoor laten vergoeden via betaalmodellen die nog steeds merendeels zijn gebaseerd op abonnementen.

De stelling dat de belastingbetaler geen toegang heeft tot wetenschappelijke publicaties is onjuist. Men kan simpelweg naar de bibliotheek. De meeste uitgevers hanteren `binnenloop`-clausules die openbare toegang voor elke bezoeker in de bibliotheek toestaan. Ook hebben sommige landen overeenkomsten afgesloten voor nationale licenties die iedereen (internet)toegang bieden vanuit huis. Uiteraard wordt hiervoor wel betaald. Het idee dat twee van de leden-uitgeverijen van STM `quasi-monopolist` zijn, is absurd. STM vertegenwoordigt meer dan honderd wetenschappelijke en medische uitgeverijen die allemaal om het hardst concurreren om het werk van de beste auteurs te publiceren. Vrijwel alle leden experimenteren momenteel met diverse vormen van vrije toegang, en Springer (eigenaar van Biomed Central) is in feite de grootste open access- uitgever in de wereld.

Moet hoogwaardige informatie vrijelijk beschikbaar zijn tegen nul kosten? NRC Handelsblad is niet gratis, omdat de krant het principe hanteert dat haar publicatie waarde toevoegt aan in principe gratis beschikbaar materiaal. Kwaliteit kent haar prijs. Hetzelfde geldt voor STM-uitgaven.