De Muur kostte 136 Berlijners het leven

Ida Siekmann was 58 jaar toen ze op 22 augustus 1961 bij een vluchtpoging aan de Berlijnse Muur om het leven kwam. Een dag voor haar verjaardag sprong ze uit een raam op de derde verdieping van een woning aan de Bernauer Strasse, een straat die Oost- en West-Berlijn van elkaar scheidde. Siekmann stierf aan haar verwondingen. Ze geldt als het eerste slachtoffer van de Muur, die negen dagen voor haar dood door de communistische DDR was opgericht.

Lange tijd was niet precies bekend hoeveel Muurslachtoffers er zijn gevallen. Gisteren kwam er duidelijkheid: 136 mensen in de periode van de oprichting op 13 augustus 1961 tot 9 november 1989, toen de Muur viel. Een onderzoeksinstituut in Potsdam heeft gereconstrueerd wie wel en wie geen slachtoffer van de Muur kan worden genoemd. Hun biografieën zijn verzameld in het boek Die Todesopfer an der Berliner Mauer 1961-1989.

Volgens projectleider dr. Hans-Hermann Hertle waren aanvankelijk 575 mensen als Muurslachtoffer geregistreerd. 164 van hen konden snel worden uitgesloten, om uiteenlopende redenen. 251 mensen zijn niet direct gedood. Acht gevallen zijn onopgehelderd; in 16 gevallen is opheldering onmogelijk. Van de 136 slachtoffers hebben er 98 geprobeerd uit Oost-Berlijn te vluchten. Dertig mensen uit Oost en West zijn zonder duidelijk motief doodgeschoten. Acht doden waren Oost-Duitse grenssoldaten.

De slachtoffers worden vrijwel dagelijks herdacht in de Verzoeningskapel aan de Bernauer Strasse. Om twaalf uur luidt voor hen een klok. Daarna is er een korte herdenkingsdienst.

Reportage over de Bernauer Strasse op nrc.nl/buitenland